22) Uien zaaien in een voortje

In deze tip:

  • A)# Uienzaad
  • B)# Zaaien in de tuingrond of op vochtig papier
  • C)# Beschermen tegen de koude, uitdroging en wegspoelen
  • D)# Uitdunnen
  • E) Mulching (grond afdekken)

.

Uien kun je op 2 manieren kweken;

  • Poot-uitjes planten. Dit zijn kleine uitjes die uitgroeien tot grote. In  tip 5  wordt “poot-uitjes planten” beschreven. Poot-uitjes worden ook wel plant-uitjes genoemd.
  • Uien zaaien. Hierbij strooi je uienzaadjes in de tuin. Na opkomst groeien de uienplantjes uit tot grote uien. De maand maart is een geschikte tijd voor het zaaien van deze uien. Je kunt in maart om en om rijtjes uien en rijtjes zomerwortelen zaaien.

Op bovenstaande foto zie je aan de linkerkant een net met pootuitjes en daarboven enkele uien die uit poot-uitjes zijn gegroeid. Rechts zie je een zakje uienzaad en daarboven enkele uien die uit zaad zijn gegroeid. De uien zijn het jaar ervoor in mijn tuin gegroeid.

Je ziet dat poot-uitjes en uienzaad tot ongeveer even grote uien kunnen uitgroeien.

Grote uien die uit plantuitjes zijn gegroeid zijn (bij dit ras) plat van vorm. Ik bewaar de uienoogst in een kelder of buiten bij een temperatuur tussen ongeveer 3 en 18 C. Vanaf maart/april gaan deze uien “schieten”; er vormt zich een stengel in de ui. En er blijft steeds minder “ui om te eten” over.

Grote uien die uit zaad zijn gegroeid zijn (bij dit ras) ongeveer kogelrond van vorm. Deze grote uien gaan minder snel schieten tijdens het bewaren. Ze zijn dus langer houdbaar dan grote uien die uit poot-uitjes groeien.

Het viel mij op dat zaaiuien veel minder last hadden van de uienvlieg dan plant-uien. Deze insectenplaag wordt beschreven in tip 4.

.

A)# Uienzaad

Ik gebruik dit ras uienzaad. In een zakje zit 4 gram (honderden zaadjes) en kost ca €1,40. Het uienzaad lijkt op preizaad. Niet zo gek want ui en prei zijn familie van elkaar.

Koop of bestel elk voorjaar nieuw uienzaad en ga na hoe “vers” het uienzaad is. Info over de gegevens op het zaadzakje in   tip 40)  .  Uienzaad van “vorig jaar” kiemt veel slechter dan vers (nieuw gekocht) uienzaad.

.

Zaaitijd:

Op het zakje uienzaad staat dat je kunt van begin maart tot eind april in de tuingrond kunt zaaien. Maar mijn tip is: zaai in maart; het duurt erg lang voordat een uien-zaadje een grote ui is geworden. Dus eerder zaaien betekent meer kans op grote oogstbare uien in augustus.

.

B)# Zaaien in de tuingrond of op vochtig papier

Uien groeien het best in grond die het vorige jaar bemest is. Ze groeien op resten voedingsstoffen die over zijn van een jaar geleden. Heb je een jaar geleden niet gemest, werk dan compost in de grond voor het zaaien.

Uitjes zaaien kan op onderstaande manieren;

  1. Je kunt droge uienzaadjes in de tuingrond zaaien. Dat is de gebruikelijke werkwijze. Meestal komen niet alle uienzaadjes op. Of er gaan enkele kleine uien-plantjes dood. Vaak moet je later uitjes bijzaaien.
  2. Je kunt uienzaadjes op vochtig wc-papier laten kiemen. Daarna kun je gekiemde zaadjes (met kleine worteltjes eraan) in de tuingrond zaaien. De slechte, niet gekiemde zaadjes worden niet gezaaid. Dit is al beter dan bij werkwijze 1.
  3. Je kunt de uienplantjes op vochtig wc-papier groter laten groeien. En daarna de mini uienplantjes in de tuingrond zetten. Dit is de allerbeste werkwijze is mijn ervaring.

Hieronder worden de drie manieren beschreven; eerst de mini uienplantjes, dan de gekiemde zaadjes en daarna de droge uienzaadjes.

.

B1) mini uienplantjes zetten

  • Vouw een grijs plastic plaatje in een velletje toiletpapier. Met een ingevouwd grijs plaatje zie je de kiemende zaadjes beter.
  • Leg toiletpapier met plastic plaatje in een 250 grams margarinekuipje.
  • Giet of sproei koud kraanwater in het kuipje. Giet daarna het water uit het kuipje tot druppelen.

  • Leg uienzaadjes op het vochtige wc-papier.

  • Klik het oorspronkelijk of een ander passend dekseltje op het kuipje.
  • Zet het kuipje op een warme plek (20 – 25 C), bijvoorbeeld op een cv-ketel.
  • Kijk af en toe of er al uienzaadjes zijn met een wit worteltje er aan.
  • Controleer dan ook of het wc-papier vochtig is. Houd het kuipje scheef. Als er een plasje water in de hoek verschijnt is het papier vochtig genoeg. Zo niet, dan wat water op sproeien.

  • Haal het dekseltje eraf wanneer meer dan de helft van de zaadjes een worteltje hebben. (dit zijn andere uienzaadjes dan op de 2 foto’s hierboven).

  • Zet een doorzichtig (champignon) bakje over het kuipje.
  • Zet het geheel op een lichte plaats bij ongeveer 20 gr C.

  • Laat de uienplantjes op het vochtige wc-papier groter groeien.
  • Zorg er voor dat het wc-papier niet opdroogt; als nodig wat kraanwater op het papier gieten of sproeien
  • Zodra de grootste plantjes boven de rand van het margarinekuipje uit komen, kun je de (grootste) mini uienplantjes gaan planten.

  • Sproei kraanwater op het wc-papier. Dan kun je de mini uienplantjes gemakkelijker van het wc-papier af halen.

  • Maak de tuingrond los.
  • Span een (nylon) draad boven de losgemaakte tuingrond. Het is heel handig om een draad met knoopjes om de 10 centimeter te gebruiken.
  • Maak een voortje in de tuingrond. Dat gaat met een vorenplankje of met een margarinekuipje.

  • Maak bij een knoopje (elke 10 cm) een “dwars” sleufje in de bodem van het voortje. Dat gaat goed met een theelepeltje.
  • Pak een mini uienplantje (tussen duim en wijsvinger) van het wc-papier af.
  • Zet het mini uienplantje in het sleufje.
  • Schuif met het lepeltje tuingrond op het worteltje en tegen het mini uienplantje aan.

  • Zet op dezelfde wijze elke 10 cm één uienplantje.
  • Ga door tot het voortje “vol” is.
  • Of ga door tot de grote mini uienplantjes “op” zijn. Laat de overgebleven kleine mini uienplantjes op vochtig wc-papier onder het champignonbakje groter groeien voor latere uitplanting.

 

  • Hierna wordt water in het voortje gesproeid en worden er doorzichtige plaatjes op het voortje gelegd. Zie verder in dit hoofdstuk.

.

Reserve uienplantjes planten

Het gebeurt vaak dat in een voortje enkele uienplantjes niet doorgroeien. Die uienplantjes blijven klein, kleuren geel, verdrogen, “breken af”, raken beschadigd of zijn gewoon verdwenen.

Je kunt later op die plekjes de slechte uienplantjes weghalen en reserve uienplantjes planten.

Zo kom je aan reserve uienplantjes;

  • Vul enkele kleine bloempotjes (met inzet en stripje) met compost.
  • Gebruik de grote mini-uienplantjes die over zijn (op het vochtig wc-papier groeien) als alle mini uienplantjes in het voortje zijn geplant.
  • Plant in elk bloempotje een mini uienplantje.

  • Zet de bloempotjes met mini uienplantjes onder een golfplaattunnel in de tuingrond of voor een raam in huis.
  • Laat de plantjes groter groeien. Haal daarna de slechte uienplantjes weg uit het voortje. Haal de reserve uienplantjes uit de bloempotjes. Plant de reserve uienplantjes met wortelkluit in het voortje op de lege plekken.

.

Maar je kunt ook om de 10 cm twee uienplantjes naast elkaar planten. Als één uienplantje later dood gaat, dan heb je er nog één over. Blijven er twee uienplantjes in leven, dan kun je later het kleinste plantje vlak boven de grond afknippen. Of gewoon beide plantjes groot laten groeien.

Twee uienplantjes per plekje planten gaat als volgt:

Op deze foto’s zie je telkens twee uienplantjes bij elkaar staan.

.

  • Na het planten van de mini-uitjes wordt koud water in het voortje gesproeid;
    • Gebruik een gietertje met een fijne broes.
    • Houd de broes een klein stukje boven de uienplantjes; dan blijven de plantjes overeind tijdens het water sproeien.

  • Leg doorzichtige (plastic) plaatjes op het voortje.
  • Leg (halve) bakstenen op de plaatjes tegen wegwaaien.
  • Onder de doorzichtige plaatjes groeien de uienplantjes sneller; het is er warmer, de grond droogt niet zo snel uit en bij stortregen spoelen de plantjes niet weg.
  • Sproei weer water in het voortje als de grond daar erg droog is geworden (eerst stenen en plastic plaatjes weghalen, na het sproeien weer neerleggen).

  • Als de uienplantjes wat groter zijn gegroeid (boven het voortje uit komen), dan kun je houten latjes onder de plastic plaatjes leggen. Dan is er weer meer groeiruimte voor de uienplantjes.
  • Leg weer stenen op de plaatjes tegen wegwaaien.
  • Als een uienplantje tegen het doorzichtige plaatje aan groeit is dat niet erg. De top van het plantje (stengeltje) buigt om, maar het plantje blijft in leven en doorgroeien.

.

Haal na enkele dagen of weken de plastic plaatjes weg. Maak daarna regelmatig met een krabbertje de tuingrond tussen de uitjes los, waarbij je ook onkruid weghaalt. Laat de uitjes groter groeien.

Groot gegroeide zaaiuitjes in de tuingrond op 1 mei. Deze uitjes zijn op 12 maart als mini-uitjes geplant. Op 1 mei zijn bijna alle uienplantjes in het voortje nog volop aan het groeien; van de 42 (groepjes) uienplantjes zijn maar 4 mini-uitjes verdwenen (doodgegaan of opgevroten). Later zijn op die plekken reserve mini-uitjes geplant.

.

B2) gekiemde zaadjes zaaien

  • Kiem uienzaadjes op vochtig wc-papier, zoals hierboven in B1) beschreven is.
  • Maak een voortje in de tuingrond.
  • Sproei kraanwater op de bodem van het voortje.
  • Pak elk gekiemd uienzaadje met een pincet van het vochtig wc-papier af.

  • Leg elke 10 centimeter 2 of 3 gekiemde uienzaadjes op de bodem van het voortje.

  • Strooi een dun laagje vochtige tuingrond op de zaadjes. Handig: vul een plastic bloempotje met wat tuingrond en strooi de tuingrond uit de bodemgaatjes op de zaadjes.

Ga verder zoals beschreven bij C)# Beschermen tegen de koude, uitdroging en wegspoelen.

.

B3) droge zaadjes zaaien

Hieronder staat een (oude) beschrijving van droge zaadjes zaaien met prikkertje of pincet.

  • Zorg voor losse (gespitte) grond.
  • Foto 1: Leg stapplanken neer (om de gespitte grond niet aan te drukken).
  • Foto 1:  Span een lijntje (touw of elastiek).  Maak een voortje met een voortjesplankje, ca 8 cm breed, ca 5 cm diep.
  • Foto 2: Giet de grond in het voortje. Gebruik een gieter met een fijne broes. Houd de broes vlak boven de grond in het voortje.
  • Foto 3: Leg een “lat met afstandsstreepjes” tegen de rand van het voortje. Of gebruik een koord met knoopjes.
  • Foto 4:  Strooi zaadjes in een bakje zodat ze goed te zien zijn. Gebruik je vingers, een pincet of een cocktailprikkertje bij het zaaien. Zaaien met het prikkertje (met bevochtigde punt) gaat erg goed. Maar je kunt ook zaadjes in een hand strooien en met de vingers van je andere hand de zaadjes pakken.
  • Foto 5: Leg om de 10 cm ongeveer 6 uienzaadjes in het voortje. Op het zakje staat 5 cm tussenafstand tussen de plantjes en na 6 weken iets uitdunnen. Maar de uien kunnen zo groot worden dat 5 cm veel te dicht bij elkaar is.
  • Zaai om de 10 cm ongeveer 6 uienzaadjes in de voor. Uienzaden kiemen niet zo gemakkelijk in tuingrond. Er zijn genoeg uienzaadjes in een zakje zaad. Elk voorjaar koop ik nieuw uienzaad. Uienzaad ouder dan 1 jaar kiemt niet meer zo goed.
  • Uit elk groepje zullen 1, 2, 3, 4, 5 of 6 plantjes uitgroeien. Trek na enkele weken van elk groepje de kleinste uienplantjes uit de grond tot de 2 grootste planten over zijn. Daarna water geven.
  • Trek enkele weken later het kleinste plantje uit zodat het grootste overblijft. En weer water geven.

.

Opmerking:

Prik een satestokje of een lucifer in de voor bij de lineaal (of het koord met knoopjes) op de plaats waar gezaaid moet worden.  Zet na het neerleggen van de 6 zaadjes per groepje het stokje bij het volgende streepje of knoopje. Zo kun je zien tot hoever je gezaaid hebt.

.

  • Strooi een dun laagje vochtige tuingrond op de zaadjes. Handig: vul een plastic bloempotje met wat tuingrond en strooi de tuingrond uit de bodemgaatjes op de zaadjes.

.

C)# Beschermen tegen de koude, uitdroging en wegspoelen

Het kan in maart erg koud zijn. Daarom kun je na het zaaien een bescherming  tegen de koude op de voor leggen. Het helpt ook tegen uitdroging in de zon of tegen wegspoelen van de zaadjes bij een stortbui.

Het is handig om stukken golfplaat van ca 16 cm breed (50 tot 100 cm lang) op het voortje te leggen. Leg een baksteen op elk stuk  golfplaat tegen wegwaaien. Tussen de plaatjes is een ruimte over voor goede beluchting. Tussen de golfplaat en het zaaisel is enkele centimeter ruimte doordat er in een voortje is gezaaid.

voortje lat 5

Je kunt ook een strook doek, bv van rolgordijn-stof op het voortje leggen.

.

D)# Uitdunnen

Na enkele weken zie je groepjes van uienplantjes bij elkaar. Als de plantjes 5 tot 10 cm groot zijn kun je gaan uitdunnen. Trek de kleinste plantjes uit de grond tot je 2 of 3 plantjes overhebt die niet te dicht tegen elkaar staan. Daarna water opsproeien.

Enkele weken later kun je weer uitdunnen, totdat je uiteindelijk 1 plant per groepje overhoudt, dus elke 10 cm 1 plantje. Daarna water opsproeien.

.

E) Mulching (grond afdekken)

Als de uienplantjes ongeveer 10 cm hoog zijn, dan kun je rondom de plantjes en tussen de rijtjes plantaardig spul op de grond leggen. Dat heet “mulchen”. Leg een dun laagje afgemaaid gras of hooi op de grond. Hierdoor groeit er minder onkruid tussen de rijen en droogt de grond minder snel uit. En het blijkt dat er minder uienplanten dood gaan of aangetast worden. Zie de foto hieronder.

Meer info in tip 4 en tip 5  .

mulching

Op bovenstaande foto zie je 2 rijtjes zaai-uien naast elkaar. Links van de gele lijn is droog gras tussen de uienplanten gelegd. Op die plek groeien veel zaai-uien.

Rechts van de gele lijn is geen droog gras op de grond gelegd. Daar zijn veel zaai-uien doodgegaan. Later zijn daar plantuitjes gepoot.

Dus mulching met hooi of droog gras tussen de rijtjes en de plantjes helpt. Vooral doen.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in uien, vroeg. Bookmark de permalink .

13 reacties op 22) Uien zaaien in een voortje

  1. Pingback: Een verrassende website : de moestuintips van Sjef » GroentenInfo

  2. Monique zegt:

    Dag Sjef,
    Een compliment voor je site en je tips en trucs. Ze werken.
    Ik was helemaal wanhopig omdat mijn bonen niet wilden kiemen. Honderden potjes volgedaan met aarde en 8 uur, 12 uur, 24 uur en 48 uur geweekte bonen. 8 van de 10 verrot en de twee die overblijven zien er toch echt zielig uit. Op aanraden van Luc Dedeene van Plantaardig.com (wat een prachtig boek heeft hij gemaakt hè?) eens bij jouw site gekeken en inderdaad. Ijsbakjes (als jong gezin hebben wij die natuurlijk plenty) werken prima. Mijn bonen staan in de tuin, zeker niet te laat en ik blijf maar leuke weetjes en tips tegenkomen op jouw site.
    Dank daarvoor,
    Monique.

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Monique,
      Ja, bonen zaaien op vochtig keukenpapier werkt uitstekend. Het was mijn eerste succesje bij het kweken van groenten. Terwijl mijn volkstuincollega’s mopperden over verrotte of niet opkomende bonenzaden, had ik altijd volop goed groeiende bonenplanten. Ik heb in de volkstuin dikwijls verteld hoe ik de bonenzaden “behandel”. Maar dan volgde vaak hoofdschuddend: “bonen moet je in de grond leggen, niet op keukenpapier”. Nu is deze werkwijze erg bekend geworden, ook in onze volkstuin.
      En al doende kreeg ik nog meer ideeen en tips.
      Succes met tuinieren en groetjes,
      Sjef

  3. Theo zegt:

    Dag Sjef.
    Inderdaad is jou site waar de beginnende en de doorgewinterde tuinman iets aan heeft.
    Mijn vraag: ik heb plantuien gepoot nu einde mei beginnen veel uien al een zaadkop te krijgen.
    Ik heb dit nog niet meegemaakt.
    Is dit nomaal?

    Groetjes en veel gezonde groeten, Theo

  4. Bregt zegt:

    Hallo Sjef,
    Ik lees helaas niets over plantuitjes planten in september en oktober. Het is nu eind september en er staat een heel grote kast in het tuincentrum vol met verschillende soorten poot-uitjes en knoflook. Met erbij een beschrijving dat ze nu de grond in kunnen.

  5. Bas zegt:

    Hallo Sjef.
    Ik zaai uien in februari in een zaaikist van piepschuim (visboer), in de koude kas of broeibak.
    Als de zaailingen ongeveer 5 a 10 cm lang zijn plant ik ze uit. 3 Plantjes bij elkaar, om de 10cm in de rij.
    De uien drukken elkaar weg en dan krijg je een mooi formaat uien. Wil je grote uien dan om de 15cm. Hetzelfde kun je ook met wortels doen alleen zaai ik deze in persblokjes. Gaat erg goed.
    Ik doe dit al enige jaren. Voordeel: je hoeft niet uit te dunnen en minder last van uienvlieg/wortelvlieg.
    Groeten, Bas.

  6. sjeftuintips zegt:

    Hoi Bas,
    Dankjewel voor de beschrijving van jouw werkwijze om uien en wortelen te kweken. Andere lezers en tuinders weten het nu ook.
    Het is al wel half maart, maar ik ga morgen jouw werkwijze (voor de uien) ook uitproberen.
    groetjes, Sjef

  7. Richard zegt:

    Hallo Bas/Sjef,

    Ik heb hetzelfde gedaan, twee weken geleden uien gezaaid in de koude kas. Alleen ik zie nog weinig beweging, met andere woorden, het kiemt niet.
    Ik wil nu nog een poging wagen maar waar moet ik opletten? Moeten ze donker staan? Moet de grond nat zijn of juist niet? Bij welke temperatuur kiemen ze het beste? En hoe lang duurt het voor ze gaan kiemen normaal gesproken?

    • sjeftuintips zegt:

      Hoi Richard,
      Als het in die kas gemiddeld te koud is, kouder dan ongeveer 15 gr C, dan duurt het wel enkele weken voordat er uienplantjes te zien zijn. Je kunt beter uienzaadjes binnenshuis in een bakje op vochtig toiletpapier kiemen bij ca 20 gr C. Dan heb je na 4 tot 7 dagen veel uienzaadjes met piepkleine worteltjes eraan. Zaai de gekiemde zaadjes in een kist met zaaigrond en zet die kist binnenshuis tot de eerste uienplantjes boven de grond zijn. Daarna afharden en in de koude kas zetten. In deze tip heb ik die werkwijze in hoofdstuk G)# bijgevoegd.

      De werkwijze op toiletpapier staat ook in tip 19 en 20. Op het vochtig toiletpapier kun je ook zien of het uienzaad een goede kiemkracht heeft.
      Succes,
      Sjef

  8. Jo zegt:

    Hey Sjef,

    Zoals ik zei bij de aardbeien wil ik ook groentjes het volgende jaar doen in potten. Ik zag dat uien en wortels dit ook goed kunnen, beetje verrast over. Nu zag ik in een filmpje dat je van een bestaande ui zaadjes kan krijgen door deze in de grond te stoppen en bloemen te laten krijgen.

    Zelf weet ik dat je zaadjes gewoon kan kopen, maar beetje zelf uitzoeken en dingen proberen lijkt me wel zeer fijn en nu dacht ik om zelf nog te proberen zaadjes te krijgen voor het volgende jaar door nu nog een ui in de grond te zetten. Ik lees dat deze wel snel groeien maar voor goede oogst moet je deze in het voorjaar planten. Heb jij toevallig een idee of dit ook geld als je gewoon zaadjes wilt oogsten? Anders probeer ik het gewoon wel eens uit ( dat is er ook wel leuk aan, bij het planten en zaaien :) )

    Mvg,
    Jo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.