33) Gootsteenmatje en “schuifvalbakje” als zaaihulp

matje 1

bakje 26

In deze tip:

  • Inleiding
  • A)# Gootsteenmatje (korte beschrijving)
  • B)# Schuifvalbakje (korte beschrijving)
  • C)# Zaaien op zilverzand (proefje)
  • D)# Gaatjes bijmaken in het matje
  • E)# Schuifvalbakje, wat heb je nodig
  • F)# Het bakje maken
  • G)# Het plastic plaatje maken
  • H)# Het valbuisje maken
  • I)# Het schuifvalbakje in elkaar zetten
  • J)# Schuifvalbakje, andere uitvoering
  • K)# Opmerkingen

.

Inleiding

Vaak worden plantenzaadjes in de tuingrond gezaaid. Bij sommige planten moet je vlak bij elkaar in een smal rijtje zaaien, zoals bij zomerworteltjes. Of vlak bij elkaar in een groepje, zoals bij prei, om later de preiplantjes uit te planten.

Hierbij worden veel zaden op de tuingrond gestrooid. De zaden mogen niet te ver uit elkaar gezaaid worden, want dan komen er te weinig plantjes. Maar ook niet te dicht bij elkaar, want dan moet je later uitdunnen.

Het zaaien gaat goed als je een gootsteenmatje als hulp gebruikt. Je legt het gootsteenmatje op de tuingrond, je pakt elk zaadje tussen duim en wijsvinger en je legt het zaadje in het juiste gaatje van het matje. Dit gaat niet erg snel want je moet elk zaadje uit het zaadzakje of uit een bakje halen.

Met een zelfverzonnen hulpmiddel, het “schuifvalbakje” gaat het zaaien veel sneller. Bij zaadjes die je moeilijk kunt vastpakken, bijvoorbeeld van wortels, kun je ook veel beter het “schuifvalbakje” gebruiken.

Het “schuifvalbakje” lijkt op het “zaadschuifbakje” van tip 3. Maar het “schuifvalbakje” heeft maar 1 valgaatje. Hieronder is een buisje om het vallend zaadje naar het gaatje in het gootsteenmatje te leiden.

In deze tip wordt beschreven hoe je zo’n matje en schuifvalbakje maakt of aanpast. In  tip 34      en    tip 37    wordt beschreven hoe je zomerwortelen of prei zaait met een schuifvalbakje en een matje.

.

A)# Gootsteenmatje (korte beschrijving)

matje 1

Dit is een rechthoekig matje van rubber dat in een  gootsteen wordt gelegd. Het matje is te koop in een winkel voor huishoudelijke artikelen. Het matje van een bekend merk kost ca €6,50.

Er zijn ook rubber matjes te koop voor een lagere prijs. Als de vorm een beetje op het matje van de foto hierboven lijkt, dan kun je zo’n matje wellicht gebruiken. Nathalie meldt dat bij de Action gootsteenmatjes voor 99 cent liggen, ze zijn wel transparant. Nathalie bedankt voor deze info.   En deze aanbieding vond ik op het internet.

.

B)# Schuifvalbakje (korte beschrijving)

matje 2

Zo ziet het schuifvalbakje eruit. Een wit plastic bakje met een lage rand. In de bodem van het bakje is een gaatje. Onder dit gaatje is een plastic buisje aangebracht.

.

C)# Zaaien op zilverzand (proefje)

Om aan te geven hoe het zaaien met een matje gaat, is een bak met een laagje zilverzand gevuld. Daarna is preizaad of zomerwortelzaad in de gaatjes van het matje gezaaid.

matje 3

Plastic bak met laagje zilverzand.

matje 4

Matje op het zilverzand gelegd. Dit matje heeft in het middengebied gaatjes die er extra zijn bij gemaakt. Bij het matje dat je koopt ontbreken die gaatjes, zie bovenste foto van deze tip.

matje 5

Strooi preizaadjes in een wit laag plastic bakje. Neem elk zaadje tussen duim en wijsvinger en laat het in een gaatje van het matje vallen.

matje 6

Of pak elk preizaadje vast met een pincet en laat het in een gaatje van het matje vallen.

matje 7

Of gebruik een “valbuisje”……..

matje 8

…….zet het valbuisje op een gaatje in het matje en laat een preizaadje in het buisje vallen.

matje 9

Of gebruik het schuifvalbakje. Zet telkens het valbuisje boven (op) een gaatje van het matje. Schuif daarna met je vinger 1 preizaadje in het valgaatje.

.

Met zomerwortelzaadjes kun je op dezelfde wijze zaaien, behalve het vastpakken tussen duim en wijsvinger. Dat lukt echt (zowat) niet. Of het duurt heel lang om veel zaadjes te zaaien.

.

Zaairesultaat op zilverzand.

matje 10

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Op deze foto’s zie je dat de zaadjes ongeveer recht in een lijn liggen. De zwarte zaadjes zijn van prei, de andere van zomerwortel.

.

D)# Gaatjes bijmaken in het matje

In het matje dat te koop is zijn 14 rijen van 12 gaatjes. In het middengebied ontbreken 20 gaatjes. Elk gaatje is ca 9 mm in doorsnede. De hartafstand tussen de gaatjes is 2 cm.

Je kunt ronde gaatjes bijmaken met een zogenaamd “holpijpje”. Dat is speciaal ijzeren gereedschap. Aan 1 kant van het “holpijpje” is een scherpe ronde rand. De andere kant van het “holpijpje” is dicht en hier kun je met een hamer op slaan.

Maar je kunt ook gemakkelijk vierkante gaatjes bijmaken met een scherp mes.

matje 12

Leg het matje op de kop en teken waar de gaatjes moeten komen (de kruisjes).

matje 13

Gebruik een “holpijpje” van 10 mm en een hamer. Maak hiermee ronde gaatjes in het matje die net zo groot zijn als de gaatjes die er al inzitten. Als je een holpijpje van 9 mm gebruikt zijn de gaatjes wat kleiner dan die er al inzitten. Een set van 9 holpijpjes kost ca €10,00 en is te koop in de bouwmarkt.

Leg een houten lat onder het matje. Zet de scherpe rand van het holpijpje op het matje en sla op het holpijpje.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Op de foto zie je dat er 6 ronde gaatjes zijn bijgemaakt.

.

Of maak gaatjes bij met een mes.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Leg een houten lat onder het matje. Snijd met een scherp mes een vierkantje uit het matje.

matje 16

Hier zie je dat er 1 vierkant gaatje gemaakt is met het mes. Het uitgesneden stukje ligt nog op het matje.

.

E)# Schuifvalbakje, wat heb je nodig

bakje 1

  • Een plastic bakje, bijvoorbeeld een “Weduwschapsbakje”. Dat is een bakje dat duivenhouders gebruiken. Te koop in  de ”goede” diervoederwinkel, prijs ca 1 euro.

Je kunt ook een klein bakje gebruiken waar bijvoorbeeld tonijnsalade in heeft gezeten.  Zie verder in dit bericht.

  • Een “Anthuriumflesje”, rechts op de foto. Een anthuriumflesje is een plastic buisje waar bloemen aan steel in worden gezet. HerBie schreef in een reactie dat deze flesjes zo heten. Herbie, bedankt.

Anthuriumflesjes worden ook wel eens “waterbuisjes” genoemd. Verder in deze tip noem ik ze zo. De buisjes worden soms gebruikt in bloemstukjes. Je kunt er naar vragen in een bloemenwinkel. Deze buisjes komen met bepaalde bloemen mee van de veiling naar de winkel. Als de winkel ze heeft bewaard heeft dan krijg je ze vaak voor niks, of voor een lage prijs.

bakje 27

Er zijn 2 (of meer) soorten waterbuisjes te verkrijgen. Beide soorten zijn te gebruiken. Ze hebben elk een rand aan de bovenkant en daar past een rubber dop met gaatje op. Door dit gaatje wordt de bloemsteel gestoken in een bloemstukje. Op de foto zie je het linker buisje met dop, het rechter zonder dop.

buisjes12

Dirk heeft in een reactie (onderaan bij deze tip) voorgesteld om een “tuitje” van een tube kit te gebruiken. Op de foto hierboven zie je links 2 van dergelijke “tuitjes”.

.

Hieronder volgt eerst een beschrijving met een groen waterbuisje. Daarna een korte beschrijving van het andere buisje.

bakje 2

  • Een plastic trommel, bijvoorbeeld zo’n lunchtrommel als op de bovenste foto. Gekocht bij Hema. Hieruit wordt een plastic plaatje gezaagd.

bakje 17

Maar je kunt ook het afgezaagde bovendeel van het weduwschapsbakje gebruiken om een plaatje uit te zagen.

bakje 3

  • Kleine boutjes en moertjes, M2  of M2,5.  Deze hebben een doorsnede van 2 of 2,5 millimeter. Ze zijn te koop in de bouwmarkt.

.

F)# Het bakje maken

bakje 14

Haal van het weduwschapsbakje de metalen stripjes eraf. Teken rondom een lijn af, ongeveer 1,5 cm vanaf de bodem.

bakje 16

Zaag met een ijzerzaag op de afgetekende lijn.

bakje 17

Je hebt nu een laag bakje en een bovendeel. Haal met een mes of een schaar de kleine stukjes plastic van de rand van het bakje af .

.

G)# Het plastic plaatje maken

bakje 4

bakje 50

Zaag met een ijzerzaag een zijkant van de plastic lunchtrommel. Of zaag een kant uit het afgezaagde bovendeel van het weduwschapsbakje. Het afgezaagde plastic plaatje wordt verder bewerkt.

In het plastic plaatje moet een rond gat gemaakt worden. Dat is nodig om het plastic buisje aan het bakje te kunnen vastmaken. Je kunt het gat maken met een figuurzaag of met een boor. Ga eerst na hoe groot het gat moet worden. Je kunt dat handig doen met een cirkelmal. Het buisje moet in het gat passen, maar de rand mag er niet doorvallen. Voor het waterbuisje dat ik gebruik moet het gat 16 mm worden. Hieronder de 2 beschrijvingen:

  • Met figuurzaag

bakje 5

Gebruik een cirkelmal en teken een gat van de juiste maat (b.v. 16 mm) op het plastic plaatje.

bakje 6

Boor een gaatje in het plastic plaatje, binnen de cirkel.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Steek een figuurzaagje door het gaatje heen. Maak daarna het figuurzaagje vast in de beugel.

bakje 8

Zaag het rondje uit het plastic plaatje. Haal de figuurzaag uit het plaatje.

.

  • Met een boor

bakje 12

Gebruik een houtboor (van b.v. 16 mm) en een blokje hout.

bakje 13

Leg het plaatje op het blokje hout en boor het gat heeeeeel rustig in het plaatje.

.

bakje 9

Ga na of het buisje in het gat in het plaatje past (en er niet doorheen valt). Is het gat in het plaatje te klein of is het niet mooi rond, gebruik een ronde vijl …….

bakje 10

…. of gebruik een schaar van een geschikte maat. Druk de schaar in het gat tot die niet verder kan. Draai de schaar linksom of rechtsom in het gat. Zo kun je het gat gemakkelijk rond en groter maken.

bakje 11

Maak het gat groter totdat het buisje er goed in past.

bakje 19

Haal het buisje weer uit het plaatje.

Teken op het plastic plaatje een rechthoek, ongeveer 0,5 tot 1 cm smaller dan het bakje breed is. De rechthoek is ongeveer 3,5 cm hoog.

bakje 20

Zaag het rechthoekig stukje met een ijzerzaag uit het plastic plaatje. Pas het plaatje op het bakje. Het plaatje moet wat smaller zijn dan het bakje.

bakje 51

Boor twee gaatjes in het plaatje voor de schroefjes; Gaatjes van 2 mm voor M2 schroefjes(of 2,5 mm voor M2,5 schroefjes).

bakje 52

Leg het plaatje op de onderkant van het bakje, op de juiste plaats. Plaats de boor in het gaatje van het plaatje en boor verder in het bakje. Zo komt er een gaatje op de juiste plaats in de bodem van het bakje.

bakje 53

Steek een schroefje (boutje) in het gaatje van het plaatje en het bakje. Het plaatje kan dan niet meer verschuiven tijdens het boren van het 2e gaatje in het bakje.

bakje 54

Boor het 2e gaatje in de bodem van het bakje. Steek een schroefje (boutje) in het 2e gaatje.

bakje 56

Bepaal waar ongeveer het midden van het grote gat in het plaatje is. Boor daar een klein gaatje, diameter 2 of 2,5 mm.

bakje 57

Haal de schroefjes eruit en haal het plaatje van het bakje af. Draai het bakje om.

bakje 61

Boor het middelste gat groter vanaf de bovenzijde van het bakje. Leg een houten balkje onder het bakje. Gebruik een boor van 5 of 6 mm. Haal na het boren de stukjes en rafeltjes plastic rond het gat weg met een schaar of scherp mes. Anders kunnen de zaadjes erachter blijven hangen.

.

H)# Het valbuisje maken

bakje 18

Op de foto is de bodem van een waterbuisje open gezaagd. Met zagen krijg je een rafelig eind van het buisje waar zaadjes achter kunnen blijven hangen. Je kunt beter een scherp mes gebruiken om het buisje korter te maken.

Voor een goed zaairesultaat moet het buisje groter zijn dan de gaatjes in het matje. Is het buisje kleiner dan de gaatjes in de mat dan raakt het buisje de vochtige grond tijdens het zaaien. Het gaat dan verstopt zitten met grond.

Daarom het buisje korter maken.

bakje 23

Snijd met een scherp mes een stukje van het buisje….

bakje 24

…..en zet het buisje op het matje. Het buisje mag niet in het gaatje van het matje passen. Als nodig enkele keren een klein stukje afsnijden en passen. Het buisje op de foto heeft de goede afmeting.

.

I)# Het schuifvalbakje in elkaar zetten

bakje 21

De onderdelen van het schuifvalbakje: bakje met gaatjes, plaatje met gaatjes, buisje en schroefjes.

bakje 22

Steek de ringetjes over de schroefjes en steek de schroefjes in de kleine gaatjes van het bakje. Steek het buisje in het grote gat van het plaatje.

bakje 64

bakje 66

Maak het plaatje met buisje aan het bakje vast met de boutjes en de moertjes.

bakje 65

Als je door het valbuisje kijkt kun je nagaan of het gaatje in de bodem van het bakje ongeveer midden in het buisje is.

bakje 25

bakje 26

Zo ziet het bakje eruit als het in elkaar is gezet.

Tijdens het zaaien houd je het bakje met duim en vingers van een of beide handen vast. Je schuift met de wijsvinger of middelvinger van 1 hand de zaadjes naar en in het valgaatje.

.

J)# Schuifvalbakje, andere uitvoering

bakje 59

Op deze foto is het linker bakje zoals hierboven beschreven. Het middelste heeft een ander valbuisje, het rechter is gemaakt van een saladebakje.

.

J1) Valbuisje

bakje 27

Er zijn 2 (of misschien meer) soorten waterbuisjes te verkrijgen. In de bloemenwinkel in mijn woonplaats hadden ze alleen maar het “witte”, langere buisje. In het bloemstukje dat we gekocht hadden zaten 3 groene korte buisjes. Het groene buisje past in een gat van 16 mm. Het witte buisje is iets dunner, maar past ook goed in een 16 mm gat. Het valt er niet doorheen.

buisjes13

Je kunt ook een “tuitje” van een tube (silicone)kit gebruiken, zoals Dirk in een reactie bij deze tip voorstelt. Zo’n tuitje is ongeveer even dik als een waterbuisje en past in het plaatje.

buisjes14

Op deze foto zie je een schuifvalbakje met een “tuitje” als valbuisje. Met zo’n bakje vallen preizaadjes ook goed in de gaatjes van een klein matje, zoals rechts op de foto is te zien.

.

J2) Bakje

bakje 29Van een leeg saladebakje kun je ook een schuifvalbakje maken. De uitvoering is ongeveer gelijk aan het bakje zoals hierboven is beschreven. Daarom een korte beschrijving.

bakje 30

Het buisje wordt aan het bakje vastgemaakt met behulp van een plastic plaatje dat op de onderkant van het bakje past.

bakje 32

Het plaatje met het valbuisje zit tegen de rand aan de onderkant van het bakje vastgeschroefd.

bakje 33

Zo ziet het schuifvalbakje er van boven uit.

.

Nog een ander ontwerp:

bakje 67

bakje 68

Dit bakje is gemaakt van een witte dop van een hazelnoot-chocoladepasta-pot en een waterbuisje.

.

K)# Opmerkingen

  • Waarom is zo’n soort zaaihulp nog niet te koop? Zelfs op deze site staat niets dat op een schuifbakje lijkt of dat een valbuisje heeft.
  • Het schuifvalbakje werkt minder goed bij ronde zaadjes, zoals kool of radijs. Als je het bakje naar de ene kant schuin houdt rollen veel (alle) zaadjes richting valbuisje. En naar de andere kant rollen ze tegen elkaar en vormen ze een groepje. Je kunt een stukje plakvilt aan de binnenkant op de bodem van het bakje plakken. Van de korte zijkant (het verst van het gaatje af) tot net voor het val-gaatje. Strooi de zaadjes op het plakvilt en rol ze een voor een naar het gaatje toe.
  • Als de zaadjes in het bakje of buisje blijven “plakken” kan dat komen door statische oplading van het plastic. Zie onderstaande foto.

bakje 60

Op deze foto staat het bakje ongeveer rechtop. Er blijven veel wortelzaadjes aan de bodem van het bakje plakken.

Je kunt dit verhelpen door het bakje (met valbuisje) helemaal in een zeepsopje onder te dompelen. Daarna het geheel uithalen, de zeep laten uitdruppelen en opdrogen. Na opdrogen is er een dun “zeeplaagje” op het plastic en dit voorkomt statische oplading.

Let op, je moet na het onderdompelen in zeepsop niet met water spoelen. Want water haalt het zeeplaagje weer weg en dan kan het plastic weer statisch opladen.

  • Als je handig bent dan kun je het tuitje of buisje met siliconekit aan het bakje plakken. Dan hoef je niet te schroeven en er zijn geen schroefkopjes op de bodem van het bakje. Dit siliconekit-idee is een voorstel van Bas.     Bas, bedankt.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in zaaien. Bookmark de permalink .

13 reacties op 33) Gootsteenmatje en “schuifvalbakje” als zaaihulp

  1. Pingback: 34) Prei of zomerwortelen zaaien met gootsteenmatje en “schuifvalbakje” | sjeftuintips

  2. Fil. zegt:

    Prachtig gedaan, ik zou het niet beter kunnen.
    Dit is goed voor iedere beginner.
    Met vriendelijke groeten,
    Fil.

  3. HerBie zegt:

    Prachtig weergeven!
    De naam van de waterbuisjes is Anthuriumflesjes.

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo HerBie,
      Erg bedankt voor je reactie. En voor de echte naam van de waterbuisjes.
      In “onze” bloemenwinkel wist de verkoopster niet dat de buisjes Anthuriumflesjes heten.
      Daar werden ze waterbuisjes genoemd.
      Ik heb de tekst van dit bericht gewijzigd.
      Groetjes, Sjef

  4. Dirk zegt:

    Super.
    Misschien kan je een los “tuitje” (spuitmondje) van een tube siliconekit gebruiken!

    • sjeftuintips zegt:

      Hoi Dirk,
      Daar had ik nog niet aan gedacht. Bedankt voor de opmerking.
      Zo’n tuitje heeft ook een rand aan de “bovenkant”. En je kunt de tuitjes gemakkelijk afsnijden zonder rafels.
      Ik heb zelf zo’n tuitje uitgetest en het gaat super.
      De tekst van deze en andere tips zijn aangepast.
      Groetjes, Sjef

  5. jan zegt:

    Ik ga een zaaibakje maken, erg leuk en gemakkelijk.

  6. Pingback: 37) Kleine zaadjes één voor één op vaste afstanden zaaien | sjeftuintips

  7. Pingback: 37) Sowing small seeds individually with fixed distances | sjefgardentips

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s