18) Vroege prei kweken

preiplant 58

In deze tip:

  • Voorwoord
  • Preizaad kopen (in de zomer)
  • De 5 werkwijzen
  • Z)# Sjefs nieuwste methode. Zaai binnenshuis in “schuifkuipjes”
  • A)# Jerry’s methode. Zaai binnen in een bakje, verplant in potjes (of tray)
  • B)# Video werkwijze. Zaai binnenshuis in een grote bloempot
  • C)# Diana’s zaaibeschrijving. Zaai binnen in een bak, til de zaaigrond met plantjes en wortels uit de bak
  • D)# Sjefs oude werkwijze. Zaai binnenshuis in kleine bloempotjes.

.

Voorwoord

Wil je vroege prei kweken dan kun je vanaf maart in tuincentra kleine preiplantjes kopen, 4 plantjes voor € 1,00. Heb je weinig prei nodig, koop dan voor een paar euro preiplantjes en plant ze in de tuin. In    tip 36   staat info over preiplantjes planten.

Wil je veel vroege prei kweken, dan kun je zelf prei zaaien en plantjes opkweken. Zaai in december of januari zomerprei binnenshuis. Kweek de plantjes in huis op een lichte plaats bij ongeveer 18 gr C. Zet de preiplantjes eind februari of begin maart in (licht bemeste) tuingrond in of onder een tunnelkasje. Laat de preitjes daar groter groeien tot ze “potlooddik” zijn. Plant de preiplanten daarna afzonderlijk in de tuingrond.

Hieronder staan 5 werkwijzen om vroege prei te kweken. Met tekst en foto’s die aangeven wat echt handig en goed gaat. En wat niet.

.

Preizaad kopen (in de zomer)

In december of januari is er geen “vers” preizaad te koop in een tuinwinkel. Wel in de zomer. Koop in de zomer vers preizaad en bewaar de gesloten verpakking in huis bij 15 tot 20 gr C. Open de verpakking in december als je de preizaadjes gaat zaaien. Grote kans dat de zaadjes dan nog kiemkrachtig zijn.

Koop je preizaadjes in december op het internet of in een tuinwinkel, dan weet je niet hoe het zaad bewaard is. En of het zaad goed ontkiemt.

.

De 5 werkwijzen:

Z)# Sjefs nieuwe werkwijze. Zaai prei binnenshuis in “schuifkuipjes” met zaaigrond. Laat de plantjes in huis groter groeien. Maak een voortje in de tuingrond onder een tunnelkasje. Schuif het blok zaaigrond met preiplantjes in het voortje.

A)# Jerry’s methode. Zaai prei binnen in een bakje met zaaigrond. Haal elk preiplantje uit de zaaigrond en plant het in een tray-bakje of een bloempotje met compost. Laat de plantjes in huis groter groeien. Maak een voortje in de tuingrond onder een tunnelkasje. Zet de tray of de bloempotjes met preiplantjes in het voortje.

Jerry schreef in een reactie bij     tip 36    dat hij zó preitjes opkweekt. Daar staat ook mijn eerste probeersel. In deze tip staat hoe je met Jerry’s werkwijze vroege prei kweekt.

B)# Video over prei kweken. Zaai prei binnenshuis in een grote bloempot en handel verder zoals op deze   video  te zien is. Laat de preiplantjes binnen in de bloempot groot groeien.

C)# Diana’s Mooie Moestuin werkwijze. Zaai prei binnen in een lage bak met zaaigrond. Laat de preitjes binnenshuis groter groeien. Maak een voortje in de tuingrond onder een tunnelkasje. Pak met je handen veel preiplantjes vast en til het hele blok zaaigrond met preiplantjes uit de bak en zet het in het voortje. Diana’s site over prei kweken is   deze  .

D)# Sjefs oude werkwijze uit 2011. Zaai prei binnenshuis in kleine (vierkante of rechthoekige) Laat de plantjes in huis groter groeien. Maak een voortje in de tuingrond onder een tunnelkasje. Haal elke grote preiplant uit een bloempotje en zet de preiplant in de tuingrond.

Hieronder staan de 5 beschrijvingen:

.

.

Z)# Sjef’s nieuwste werkwijze. Zaai in “schuifkuipjes”, schuif een blok zaaigrond met preitjes op de tuingrond.

.

Z1) Schuifkuipje

Bij deze werkwijze wordt binnen gezaaid, Er wordt een “schuifkuipje” en een “inzetkuipje” met dichte zijkanten gebruikt. Meer info hierover in tip 2 nr 68.

schuifkuipje-1

Links een schuifkuipje en rechts een inzetkuipje.

schuifkuipje-2

Zet het schuifkuipje in het inzetkuipje. Vul het geheel met zaaigrond. Strooi de zaadjes in de zaaigrond. Laat de opgekomen plantjes groter groeien. Dun de preitjes uit als ze te dicht bij elkaar groeien.

schuifkuipje-18

  • Haal het schuifkuipje uit het inzetkuipje als de plantjes groot genoeg zijn.
  • Door de U-vormige uitsparingen in de rand van het inzetkuipje kun je het schuifkuipje gemakkelijk vastpakken en uithalen.
  • Gebruik een plamuurmes om het blok zaaigrond met plantjes uit het kuipje te schuiven. Op deze voorbeeldfoto op een vel papier.
  • Schuif het blok zaaigrond in een voortje in de tuingrond. Zo “verplant” je alle preitjes in één keer. De plantjes groeien in de tuingrond gewoon verder.

 

Z2) Prei zaaien in schuifkuipje

Prei zaaien in schuifkuipjes of in een bakje gaat in het kort als volgt;

  • Vul de kuipjes of het bakje met zaaigrond. Sproei water op. Laat het water in de grond zakken.
  • Zaai de preizaadjes in de zaaigrond. (dek de zaadjes af met een laagje grond).
  • Zet een kuipje omgekeerd op. Dan droogt de zaaigrond niet uit.
  • Zet het geheel op een plaats bij ongeveer 20 gr C (of warmer).
  • Haal het omgekeerde kuipje eraf als de eerste plantjes te zien zijn.
  • Zet het geheel op een lichte plaats bij ongeveer 20 gr C.
  • Dun de plantjes uit als nodig (als de preitjes te dicht bij elkaar staan).

 

Deze nieuwe werkwijze van 2016/2017 is nog in ontwikkeling. Bepaalde stappen kunnen nog veranderd (verbeterd) worden. Want de preiplantjes in de zaaigrond moeten diep wortelen. Dan vallen ze niet zo gauw om. En er moeten veel zaadjes ontkiemen. En weinig zaadjes mogen gaan rotten of niet ontkiemen.

Binnenkort hier de uitkomsten.

Na enkele proefjes denk ik dat dit erg goed gaat:

Zaai op de vochtige zaaigrond, zaai 2 preizaadjes per plekje, niet afdekken, kuipje opzetten, op cv-ketel kiemen, kuipje af als eerste plantjes op zijn, later een laagje zand in het kuipje strooien zodat de plantjes diep wortelen.

Hieronder foto’s en beschrijving algemeen.

vroegprei-1

  • Vul het geheel met zaaigrond. Maak de bovenzijde vlak. Druk (met de bodem van een ander leeg kuipje) de zaaigrond licht aan. De bovenzijde zaaigrond is ongeveer 0,5 tot 1 cm onder de rand.
  • Zaaigrond: een mengsel van gezeefde compost, Dolokal (tuinkalk) en fijnkorrelige stalmest (20 op 1 op 1).
  • In plaats van gezeefde compost kun je gezeefde potgrond gebruiken.

vroegprei-2

vroegprei-3

  • Sproei koud kraanwater op de zaaigrond.
  • Wacht minstens 10 minuten voordat je gaat zaaien; laat het water in de zaaigrond zakken.

vroegprei-26

  • Leg een stuk plastic placemat met gaatjes op de zaaigrond in het kuipje. Dit matje heeft 4, 3 en 4 gaatjes. Tussen 2 gaatjes is 3 cm. Meer info over deze placemat in tip 2 nr 70.
  • Zaai 1 of 2 preizaadjes in elk gaatje van de placemat;
    • Gebruik een schuifvalbakje met 1 valbuisje uit tip 37.
    • Of strooi preizaadjes in een (wit) bakje. Gebruik een pincet om elk zaadje te pakken en in een gaatje te laten vallen.
  • Haal het stukplastic placemat met gaatjes voorzichtig van de zaaigrond af. Je kunt hierbij een pincet gebruiken.

vroegprei-34

  • Zet een “gewoon” 500 grams margarinekuipje omgekeerd op de kuipjes.
  • Zo maak je een kuipjeskasje. Info over zo’n kasje in tip 2, nr 1.
  • Zet het kasje op een warme plek, bijvoorbeeld op een cv-ketel. Dan gaat het ontkiemen sneller. En dan zullen

FOTO IN DE MAAK

  • Haal het omgekeerde 500 grams kuipje af zodra de eerste preitjes zijn opgekomen.
  • Zet het geheel binnenshuis voor een raam. Temperatuur 15 tot 20 gr C.
  • Sproei of giet regelmatig water op de zaaigrond.
  • Schep een hoopje droog gezeefd zand (tuin- of zilver- of metsel- of zandbakzand) op elk zaaiplekje met kiemende zaadjes. Zorg ervoor dat de plantjes net boven het zand uit steken.
  • Schep na enkele dagen een laagje droog gezeefd zand op de zaaigrond. De preiplantjes moeten nog wel boven de grond uitsteken. Laagdikte ongeveer 1/2 centimeter.

.

Z3) Uitdunnen

FOTO IN DE MAAK

  • Dun de preitjes uit als ze ongeveer 5 tot 10 cm hoog zijn. Doe bij elk zaaiplekje het volgende;
    • Trek voorzichtig aan elk preiplantje om te voelen of het stevig in de grond groeit.
    • Trek “los groeiende” plantjes uit de zaaigrond. Laat de stevig gewortelde preiplantjes staan.
    • Staan er 2 of meer preiplantjes, haal dan de kleinste preitjes weg tot er 1 overblijft.
    • Weghalen door uittrekken of vlak boven de grond afknippen.

.

Z4) Plantjes onder een tunnelkas op (in) de tuingrond schuiven

Vanaf eind februari of begin maart kun je de blokken (blokjes) zaaigrond met preiplantjes in een voortje in de tuingrond schuiven. In een kasje of onder een tunneltje.

.

Voorbereiding tuingrond

Preiplantjes groeien goed in losse, licht bemeste tuingrond in een voortje.

prei lift 50

  • Maak een stuk tuingrond goed los met een riek of schop of spade.
  • Zet een golfplaattunnel of een kas over dit stuk tuingrond.
  • Zet de kas of de tunnel open (of haal de golfplaat weg) vlak voor het neerzetten van de preiplantjes.
  • Maak een brede, ondiepe “voor” op de plek waar de preitjes geplant worden;
    • Schep de bovenste 10 cm tuingrond weg,
    • Leg de uitgeschepte tuingrond naast de “voor” op de grond.

prei lift 51

  • Schep nog (extra) ongeveer 5 tot 10 cm grond uit de bodem van de “voor”.
  • Doe deze grond in een emmer.

prei lift 52

  • Doe wat gedroogde kruimelige (fijne) stalmest en tuinkalk (Dolokal) bij de grond in de emmer.
  • Verhouding ongeveer 30 delen grond op 2 delen mest en 1 deel tuinkalk.
  • Meng de inhoud van de emmer goed door elkaar.

prei lift 54

  • Schud het mengsel uit de emmer weer in de “voor”.
  • Verdeel het mengsel gelijkmatig in de “voor”. Dat gaat goed met een plankje.

.

Blok zaaigrond met plantjes schuiven

vroegprei-18-11-maart

  • Giet in een kuipje met preitjes ongeveer 1 eierdopje water op de zaaigrond.
  • Wacht minstens 10 minuten om het water door en door in de zaaigrond te laten zakken. Een blok vochtige zaaigrond schuift gemakkelijker uit het kuipje. En het blok valt dan niet zo gemakkelijk uit elkaar.
  • Zet het geheel op de tuingrond.
  • Til het schuifkuipje met preiplantjes uit het inzetkuipje.
  • Zet het schuifkuipje met preiplantjes op de gewenste plek op de tuingrond.

vroegprei-19-11-maart

  • Steek een plamuurmest aan de korte dichte zijde in het schuifkuipje.
  • Trek met een hand het schuifkuipje naar opzij (naar links) en houdt intussen het blok zaaigrond met het plamuurmes tegen.
  • Houd (na het schuiven) het plamuurmes nog even verticaal tegen het blok zaaigrond aan en schuif intussen wat tuingrond tegen de linkerkant van het plamuurmes aan. Trek daarna voorzichtig het plamuurmes recht omhoog uit de grond. Door de aangeschoven tuingrond blijft het blok zaaigrond heel (en vallen de meest linkse preitjes niet om).

vroegprei-21-11-maart

  • Schuif zo alle preiplantjes (die je hebt) op de tuingrond.
  • Gebruik het plamuurmes om tuingrond tegen de lange zijkanten van de blokken zaaigrond aan te schuiven.
  • Strooi als nodig wat vochtige tuingrond in open ruimten tussen de blokken zaaigrond.
  • De blokken zaaigrond zijn erg vochtig gemaakt vóór het schuiven. Daarom hoef je de eerste dagen geen water op de plantjes te sproeien.
  • Sluit de kas boven de preiplantjes.
  • Geef de preiplantjes daarna regelmatig water. Gebruik een gieter met een “fijne” broes.
  • Laat de preitjes groter groeien in de kas of onder de tunnelkas.

vroegprei-22-1-mei

  • Zet de tunnelkas open of haal de tunnel weg als de preiplanten tegen het dak aan komen.
  • Op deze foto; de preiplanten op de rechter helft (op 11 maart geschoven) groeien op 1 mei tegen de tunnel aan. Klik op de foto voor breedbeeld.
  • Als de preiplantjes ongeveer zo dik als een potlood zijn, dan kun je ze in de tuingrond uitplanten. In tip 36 staat beschreven hoe je prei kunt uitplanten.

.

.

A)# Jerry’s methode. Zaai in bak, verplant in potjes (of in tray).

Hieronder een beschrijving en foto’s van de vroege prei-kweek volgens Jerry’s methode.

.

A1) Zaaien

  • Zaai prei in een bakje (laag margarinekuipje) met zaaigrond.
  • Laat de preitjes groot groeien.

.

A2) In bloempotjes of in een tray met compost planten

prei jerry 1

  • Er is prei gezaaid in twee verlaagde (500 grams) margarinekuipje met zaaigrond.
  • Na ongeveer 8 weken bij 20 gr C zijn de preiplantjes groot genoeg om te verplanten.
  • De preitjes in het linker kuipje zijn enkele weken geleden uitgedund. In het rechter kuipje zijn de plantjes niet uitgedund.

prei jerry 2

  • Dompel het kuipje met zaaigrond en preiplantjes onder in een bak met water.
  • Of giet veel water in het kuipje met zaaigrond.
  • Knijp in de zijkant van het kuipje om de plantjes los te maken in de modderige zaaigrond.
  • Haal de preiplantjes voorzichtig uit de modderige zaaigrond.

prei jerry 3a

  • Deze preiplantjes zijn in het zaaibakje “uitgedund”. Deze plantjes groeiden na het uitdunnen afzonderlijk verder in het zaaibakje. Rechts naast de plantjes ligt een duimstok met centimeter-aanduiding.

prei jerry 3b

  • Deze preiplantjes groeiden in groepjes van 1,2 of 3 preitjes in de zaaigrond. In het zaaibakje zijn de preitjes niet uitgedund. Rechts naast de plantjes ligt een duimstok met centimeter-aanduiding.
  • Er is weinig verschil tussen de wel en de niet uitgedunde plantjes. Ze zijn ongeveer even groot.
  • Knip, als nodig, een stukje van de wortels van de preiplantjes af tot die wortels ongeveer 2,5 cm lang zijn.

prei jerry 4

  • Maak een mengsel van compost, gedroogde mest en Dolokal (tuinkalk) (verhouding 20:1:1).

prei jerry 5

prei jerry 6

  • Doe een inzet in een bloempotje.
  • Doe wat mengsel (compost mest, tuinkalk) in het bloempotje met inzet.
  • Leg de worteltjes van een preitje op het mengsel in het potje.

prei jerry 7

  • Houd het preitje rechtop.
  • Doe nog wat meer mengsel in het potje.
  • Druk het mengsel in het potje (naast het preitje) licht aan.

prei jerry 8

  • Zorg ervoor dat het hartje (de “splitsing” van preiblaadjes) ruim boven het grondmengsel is. Staat het preitje te diep (met het hartje in het mengsel) dan kan het plantje dood gaan.

prei jerry 11 prei jerry 12

  • Je kunt dit soort steuntjes naast de preitjes in de compost zetten. Dan groeien de preiplantjes beter naar boven en gaan ze niet scheefhangen.

vroegprei-14-1-februari

  • Je kunt de losse preiplantjes ook in een plastic tray met ronde gaten zetten, in hetzelfde compostmengsel. En steuntjes ernaast.
  • Zet de bloempotjes of de tray met preiplantjes in huis voor een raam, bij 15 tot 20 gr C. Zo kunnen de preiplantjes nog enkele weken verder groeien.

.

A3) Bloempotjes of tray met plantjes onder een tunnelkas in de tuingrond zetten

Vanaf eind februari of begin maart kun je de bloempotjes of de tray met preiplantjes in een voortje in de tuingrond zetten. In een kasje of onder een tunneltje.

.

Voorbereiding tuingrond

Dezelfde bewerkingen als (naar boven) bij Voorbereiding tuingrond in Z4).

.

Trays of bloempotjes met preiplantjes in (op) de tuingrond zetten

preiplant 77

  • Zet enkele weken later de bloempotjes met preiplantjes in de tuin in een laagje compost (onder een kas of golfplaattunnel).
  • Zoals te zien aan de linkerkant op bovenstaande foto. De foto is op 13 april 2015 gemaakt. Klik op de foto voor breedbeeld.

vroegprei-20-11-maart

  • Deze trays met preiplantjes zijn op 11 maart (2016) onder een tunnelkasje in de tuingrond gezet. Klik op de foto voor breedbeeld.

vroegprei-22-1-mei

  • Preiplantjes op 1 mei 2016. De meest linker tray staat er nog. De preiplantjes uit de andere trays  zijn intussen in de tuin geplant.

.

A4) Preitjes uit de potjes of tray halen en in de tuingrond planten

Als de preiplantjes ongeveer zo dik zijn als een potlood dan kun je ze uit de potjes (of de tray) halen en met een grote wortelkluit in de tuingrond planten.

vroegprei-23-1-mei

Deze preiplantjes zijn op 13 april in diepe ronde gaten in de tuingrond geplant. Meer info over prei uitplanten in tip 36. Deze foto is van 1 mei.

.

.

B)# Video werkwijze. Zaai in een grote bloempot.

Deze werkwijze is niet zo handig voor vroege prei. Je moet dan in januari/februari/maart een grote zware bloempot in je huis op een lichte plek (voor een raam) zetten. En in    tip 36   lees je dat de preiplanten in het grondmengsel (van de video) niet zo snel groeien. In een rijker grondmengsel in de bloempot groeien ze wellicht beter en sneller.

.

.

C)# Diana’s zaaibeschrijving. Zaai in een bak, til de zaaigrond met plantjes en wortels uit de bak.

.

C1) Zaaien

prei-lift-29

  • Vul een zaaibak met zaaigrond.
  • Je kunt een stuk gootsteenmatje op de zaaigrond leggen. Dat is handig om op gelijke afstanden prei te zaaien
  • Maak met een “zaaistokje” zaaikuiltjes in de zaaigrond.

prei-lift-30

  • Laat 2 of 3 preizaadjes in elk zaaikuiltje vallen. Dat kun je doen met een pincet of met een schuifvalbakje.

prei-lift-32

  • Strooi een dun laagje droog zand of zaaigrond op de zaadjes.
  • Laat de preitjes opkomen en laat de plantjes binnenshuis groter groeien bij 15 tot 20 gr C.

.

C2) uitdunnen

prei-lift-43a

  • Dun de preiplantjes in de bak met zaaigrond;
    • Knip de preitjes die weg moeten vlak boven de zaaigrond af.
    • Of trek die preitjes voorzichtig uit de zaaigrond.
    • Sproei water op de grond en op de preitjes na het uitdunnen.
  • Op de foto zie je: vóór het uitdunnen (linker foto) of na het uidunnen (rechter foto).

.

C3) Blok zaaigrond met preiplanten uit de bak tillen en in de tuingrond zetten

Vanaf eind februari of begin maart kun je de blok zaaigrond met preiplantjes in een voortje in de tuingrond zetten. In een kasje of onder een tunneltje.

.

Voorbereiding tuingrond

Dezelfde bewerkingen als (naar boven) bij Voorbereiding tuingrond in Z4).

.

Zaaigrond uit de bak tillen en in de tuingrond zetten

Bij de werkwijze van Diana til je het hele blok zaaigrond met preiplantjes uit de zaaibak. En daarna zet je dit blok in een brede voor in de tuingrond.

Dat uittillen van het blok zaaigrond is het moeilijkst. En kan wel eens goed mis gaan. Hieronder zijn in C3a), C3b), C3c) en C3d) 4 omstandigheden beschreven waarbij de blok zaaigrond uit de bak wordt getild.

.

C3a) Grote blok zaaigrond met dunne preitjes tillen en neerzetten

Je hebt een grote bak met zaaigrond. Tamelijk dunne preitjes groeien ver uit elkaar.

preiplant 72

  • Dit zijn preiplantjes in 2 bakken met zaaigrond. De preiplantjes zijn 30 tot 40 cm hoog. Maar wel tamelijk dun. De plantjes staan ongeveer 4 cm uit elkaar. Er staan “maar weinig” plantjes in elke bak.

preiplant 74

  • Zet de bak met zaaigrond en preitjes naast de “voor”.
  • Leg op 2 randjes van de bak (2 randjes tegenover elkaar) een zware steen of een halve tegel. Dan blijft de bak op de grond tijdens het uittillen.
  • Pak met 2 handen “zoveel mogelijk preiplantjes bij de blaadjes (bij de stengeltjes) vast”.
  • En til het blok zaaigrond met preiplantjes héél voorzichtig uit de bak.
  • Zet het blok zaaigrond met preiplantjes héél rustig in de “voor”.
  • Het blok zaaigrond kan onderweg of na het neerzetten uit elkaar gaan.
  • Schuif dan op de tuingrond de stukken zaaigrond weer tegen elkaar aan.
  • Schuif daarna tuingrond tegen de zijkanten van de blokken zaaigrond aan.
  • Sproei water op de plantjes en op de tuingrond.
  • Het uittillen en neerzetten is hier een beetje mislukt. Het blok zaaigrond is onderweg uit elkaar gegaan. Op de grond zijn de losse blokken zaaigrond weer zo goed mogelijk tegen elkaar geschoven. Daarom staan de preitjes op bovenstaande foto nogal rommelig in de grond.
  • De preiplantjes zijn hierna uitgegroeid tot potlood dikke preiplanten.

.

C3b) Klein blokje zaaigrond met dunne preitjes tillen en neerzetten

Je hebt een 500 grams kuipje met zaaigrond. Tamelijk dunne preitjes groeien dicht bij elkaar in de zaaigrond.

preiplant 86

  • Dit is een verlaagd 500 grams margarinekuipje met preiplantjes. De preiplantjes staan ongeveer 2,5 cm uit elkaar.
  • Pak het kuipje met preitjes met een hand vast.
  • Druk tegen de bodem van het kuipje om het blokje zaaigrond los te maken.
  • Duw de prei-plantjes een beetje naar elkaar toe.
  • Vouw 1 hand om alle preitjes om alle plantjes “vast te pakken”.
  • Trek daarna voorzichtig de prei-plantjes naar boven.
  • Houd intussen met de andere hand het kuipje vast.
  • Trek het zaaigrondblokje met preitjes uit het kuipje.
  • Zet het blokje zaaigrond in de “voor” in de tuingrond.
  • Schuif tuingrond tegen de zijkant van het blok aan.
  • Sproei water op de plantjes en op de tuingrond.

Of een 250 grams kuipje met zaaigrond en preitjes.

preiplant 87

  • Op deze foto’s het optillen en neerzetten van een blok met preitjes uit een 250 grams kuipje.

preiplant 88

  • Na het uittillen en vóór het neerzetten zijn de zaaigrondblokjes op de zijkant gelegd.
  • Onder de blokjes zaaigrond zijn veel preiworteltjes.
  • Dank zij al die worteltjes valt het blok zaaigrond niet uit elkaar en lukt het uittillen zo goed.

.

C3c) Grote blok zaaigrond met grote, dikkere preitjes tillen en neerzetten

Als de preitjes dikker zijn en dichter bij elkaar groeien, dan gaat het uittillen uit een grote zaaibak veel beter. De blok zaaigrond valt dan niet uit elkaar tijdens het tillen of neerzetten.

Als je een grote zaaibak hebt met dunne preitjes, dan kun je ze beter eerst wat groter laten groeien. Zet de bak met zaaigrond en preitjes op (in) de tuingrond in of onder een tunnelkasje.

Dus:

  • Zet de grote zaaibak met kleine preitjes in je tuin onder een (tunnel)kasje.
  • Laat de preiplantjes in de bak groter groeien.

prie tilllen 3

  • Laat de preitjes in de zaaibak groeien tot ze ongeveer 3 mm dik zijn (of dikker).
  • Als de preiplantjes (veel) dikker en groter zijn geworden dan kun je het blok zaaigrond veel gemakkelijker uit de bak tillen en in een voor in de tuingrond zetten.

.

Blok zaaigrond uit de bak tillen en in de tuingrond zetten

Op onderstaande foto’s zie je het neerzetten van preiplanten in de open lucht. Maar dezelfde bewerkingen kun je ook uitvoeren bij het neerzetten onder een tunnelkasje.

prie tilllen 2

  • Zet de bak met plantjes in het “voor”.
  • Ga na of de “voor” groot en diep genoeg is.
  • Zet de bak naast de voor.

prie tilllen 4

prie tilllen 5

  • Pak veel preitjes in één hand.
  • Houd met de andere hand de zaaibak vast.
  • (Of leg 2 zware stenen op 2 randen van de bak, zodat de bak op de grond blijft tijdens het uittillen).
  • Til de blok zaaigrond met preitjes uit de bak.

prie tilllen 6

  • Er zijn veel preiwortels aan de onderkant van het blok zaaigrond. Daardoor zal de blok niet (zo gemakkelijk) uit elkaar vallen.

prie tilllen 7

  • Zet het blok met preitjes in de verlaging in de tuingrond.

prie tilllen 8

  • Schuif tuingrond tegen de zijkant aan.
  • Sproei water op de plantjes en op de tuingrond.

.

C3d) Grote blok zaaigrond met kleine dunne preitjes tillen en neerzetten

Zaai je prei in december of januari, dan zijn de preitjes nog niet erg dik begin maart. De plantjes hebben nog maar weinig wortels en de plantjes zijn nog dun. Het uittillen zal dan niet goed gaan.

Wil je toch uittillen als de plantjes nog klein zijn, dan kun je een “onderplaat” en een “spijkerbed” gebruiken.

.

Nodig:

prei-lift-40

  1. Een “spijkerbed”. Met een vijl zijn de punten van de spijkers bot gemaakt.
  2. Een plastic zaaibak met enkele “grote” gaten in de bodem. De gaten passen over de spijkers in de plank.
  3. Een dunne plaat karton in een plastic zak. Door de plastic zak blijft het karton droog.

prei-lift-61a

  • De spijkers passen in de gaten in de bodem.

prei-lift-42a

  • De plastic zak met stuk karton kan op de spijkers liggen.
  • De plastic zak is wat groter dan de bak. De plastic zak heeft een losse flap.

.

Werking:

prei-lift-41

  • De zaaibak heeft (12) grote ronde gaten in de bodem op de plaats van de spijkers.
  • Op de bodem van de zaaibak ligt een passende kartonnen plaat in een plastic zak.
  • Een deel van de plastic zak steekt aan 1 kant boven de rand van de bak uit.
  • De zaaibak is gevuld met zaaigrond. De zaaigrond ligt op de kartonnen plaat.
  • Vlak voor het planten in de tuingrond wordt de bak met zaaigrond (en preiplantjes) op het spijkerbed gezet. Op de foto’s hierboven is dit zaaigrond zonder preitjes.
  • Druk de bak naar beneden; de plaat met zaaigrond ligt boven op het spijkerbed.
  • De plaat met zaaigrond kan van de spijkerpunten worden opgetild.

prei-lift-49

  • Hier ligt een kartonnen plaat (in plastic zak) met daarop een blok zaaigrond met preiplantjes op spijkerpunten.
  • De korte zijkanten van de bak zijn verlaagd om de plastic zak met kartonnen plaat enzovoort gemakkelijker van de spijkers af te kunnen pakken.

.

Blok zaaigrond uit de bak tillen en in de tuingrond schuiven

prei-lift-59

  • Zet de bak met preiplantjes in de “voor”.
  • Ga na of de bak in de “voor” past.
  • Zet de bak weer naast de “voor”.

prei-lift-60

  • Zet het spijkerbed naast de voor.
  • Zet de bak met zaaigrond en preiplantjes op de spijkers. Met de plastic flap naar links.
  • Druk rustig op 2 zijkanten. Druk de bak naar beneden.
  • De plastic zak met kartonnen plaat met blok zaaigrond staat nu op de spijkers.

prei-lift-61

  • Doe de vingers van beide handen onder de plastic zak met kartonnen plaat enzovoort.
  • Pak het geheel voorzichtig van de spijkers af.
  • Leg het geheel op de tuingrond in de voor. De plastic flap is naar links.

prei-lift-62

  • Vouw de plastic flap naar links toe open.
  • Zet een houten plankje tegen de zijkant van het blok zaaigrond.
  • Trek voorzichtig de plastic zak met plaat naar links toe onder het blok zaaigrond vandaan. Houd intussen het blok zaaigrond met het plankje tegen.

prei-lift-63

  • Het blok zaaigrond met preitjes ligt nu in de “voor” op de tuingrond.
  • Schuif tuingrond tegen de zijkant aan.
  • Sproei water op de plantjes en op de tuingrond.

.

.

Opmerkingen over bovenstaande 3 werkwijzen;

  • Preiplantjes die in de tuingrond in bloempotjes of in een tray staan, groeien langzamer dan de preiplantjes die in de volle grond staan.
  • Dat komt waarschijnlijk omdat de zaaigrond (of compost) in de bloempotjes of in de tray sneller uitdroogt dan de tuingrond. Er kan geen water vanaf de zijkant in de potjes terecht komen. Eén dag na het gieten is de compost in de potjes of de tray al weer opgedroogd. De preitjes hebben dus vaak een soort groeistop.
  • De volle tuingrond waar de andere preiplantjes in groeien blijft veel langer vochtig. Water kan vanaf de zijkant aangevoerd worden. De preitjes groeien daar beter door.

.

.

D)# In kleine bloempotjes zaaien (werkwijze van Sjef).

Hieronder staat de oudste werkwijze voor het kweken van vroege prei.

Maar je kunt ook zelf preiplantjes opkweken die in maart ongeveer even groot zijn als die uit het tuincentrum.  Op bovenstaande foto zie je 20 zelfgekweekte preitjes in kleine zwarte bakjes. Rechtsachter op de foto staat een vierkant bakje met 4 gekochte preitjes.

Prei kweken gaat zoals hieronder beschreven.

.

D1) Bakjes verzamelen (in de zomer)

Ga op zoek naar zwarte bloempotjes, bakjes of zwarte trays.  Knip vierkante of rechthoekige bakjes uit de trays.  Zorg voor lege ijsbakken en/of plastic margarinekuipjes.  Maak met een scherpe schaar of een ijzerzaag de zijkanten van een plastic ladenbak (b.v. Curver) lager.

Vroege prei wordt in november of december gezaaid. Of uiterlijk begin januari. Dan heb je deze bakjes en potjes nodig.

.

D2) Bakjes vullen voor het zaaien

Vroege prei wordt tussen november en begin januari binnen gezaaid.

preivroeg 23

Ga na hoeveel bakjes of potjes je gaat vullen, dus hoeveel zaaigrondmengsel je nodig hebt.

Gebruik als zaaigrondmengsel: 1) gezeefde compost of 2) gezeefde potgrond of 3) een mengsel van gelijke delen gezeefde potgrond en compost. Uit mijn proefjes blijkt dat in alle 3 soorten zaaigrond de preiplantjes ongeveer even goed groeien.

Meng ongeveer 10 of 20 delen zaaigrond met 1 deel Dolokal (tuinkalk), anders is de “zaaigrond” te zuur.

Er wordt geen mest bij de zaaigrond gevoegd. Voeg later koemestkorrels (heel of verkruimeld) of verkruimelde oude stalmest bij als de preiplantjes ongeveer 10 tot 20 cm hoog zijn.

In tip 2 (nr 61) staat hoe je koemestkorrels kunt fijnmalen tot poeder.

preivroeg 24

Vul de bakjes met het gekozen zaaigrondmengsel en druk deze (licht) aan. Na vullen en aandrukken zijn de bakjes ongeveer tot 10 mm van de rand gevuld. Bij deze foto zijn de bakjes gevuld met compost/potgrond/Dolokal 10 op 10 op 1.

.

D3) Water sproeien op het zaaigrondmengsel (vlak voor het zaaien)

preivroeg 33

Sproei koud kraanwater op de zaaigrond in de bakjes vlak voor het zaaien.

.

D4) Zaaien en afdekken

preivroeg 25 preivroeg 26

Zaai midden in elk bakje 5 of 6 preizaadjes op de vochtige zaaigrond. Je kunt hierbij een zaaihulp (schuifvalbakje en 3 buisjes) gebruiken, zie tip 2 en 34.

Of je legt de preizaadjes vanuit een bakje met een pincet of met de vochtige punt van een cocktailprikkertje op de zaaigrond.

preivroeg 27

Tip: Strooi vlak voor het zaaien een dun laagje zilverzand of metselzand op de zaaigrond. Dan kun je tijdens en na het zaaien goed zien waar de preizaadjes liggen, zoals je bij 4 bakjes op de foto kunt zien.

preivroeg 28 preivroeg 29  preivroeg 31

Strooi daarna met een theelepeltje een laagje gezeefde potgrond op de preizaadjes. Laagdikte is ongeveer 5 tot 10 mm dik. Dit laagje zorgt ervoor dat de preizaadjes in het pikkedonker ontkiemen. Prei is een zogenaamde “donkerkiemer”, dat wil zeggen kiemt het snelste als de zaadjes geen licht “zien”.

Als je later de opgekomen preiplantjes sproeit, dan wordt het water goed opgenomen en vastgehouden door de potgrond.

Dit “werkt” beter dan een laagje zand (tuinzand, metselzand of zo) bovenop. Want wordt er op een laagje zand gesproeid dan “vliegen” de zandkorrels in het rond en uit het bakje. En hierdoor komt de omgeving “onder het zand te zitten”.

preivroeg 32

Leg een deksel (stuk karton in een plastic zak met elastiekjes erom) op de ijsbak zodat de grond niet te snel opdroogt. Laat de preizaadjes bij ca 20 gr C kiemen.

Haal de deksel weg zodra de eerste preiplantjes opgekomen zijn. Dat is ongeveer 7 dagen na het zaaien.

.

D5) Preiplantjes opgekomen. Bakjes in ladenbak zetten

preivroeg 19

preivroeg 20

Als de eerste prei opkomt, zet dan de zwarte bakjes op ladebakken met 2 strookjes vilt eronder. Zet de ladebak vlak voor een raam.

.

Opmerkingen:

preivroeg 14

  • Door de viltjes is er geen beschadiging van het kozijn en het raam wordt minder vuil doordat de ladenbak niet tegen het glas staat.
  • Elke dag water geven. Sproei op de zaaigrond in elk potje. Knijp 3 of 4 keer. Bij erg warm zonnig weer, meer sproeien. Je zult niet zo gauw teveel water geven. Het overtollig water zal door de gaatjes in de bodem van de pot weglopen.
  • Door het telkens andersom zetten groeien de preiplanten min of meer recht naar boven. Je kunt de preitjes steunen, zie H)#
  • De potjes zijn zwart en de ladenbak is laag.  Hierdoor warmen de zonnestralen de potjes en de potgrond op en groeien de plantjes beter.

.

D6) Uitdunnen (1)

preivroeg 34

In elk bakje zijn 5 of 6 preizaadjes gestrooid. Hieruit zijn 3 tot 6 plantjes gegroeid. Als de preiplantjes ongeveer 5 cm hoog zijn ga je (voor de eerste keer) uitdunnen. Dit is 17 tot 25 dagen na het zaaien.

Dun uit als volgt:

  • Pak een preiplantje onderaan voorzichtig tussen duim en wijsvinger.
  • Beweeg je duim en vinger rustig omhoog om te voelen of het preiplantje stevig of los in de grond groeit.
  • Ondiep of slecht gewortelde preiplantjes zullen gemakkelijk los komen. Verwijder die plantjes.
  • Goed gewortelde preiplantjes zullen vast in de grond staan en niet gemakkelijk uit de grond worden getrokken.
  • Verwijder kleine preiplantjes die bij grote staan in hetzelfde bakje. Trek ze voorzichtig uit de grond of knip ze vlak boven de grond af.
  • Laat in het bakje 1 of 2 goed gewortelde preiplantjes in de grond staan om door te groeien.
  • Sproei de grond na het uitdunnen.
  • Doe bovenstaande stappen bij elk bakje.
  • De verwijderde preiplantjes gaan in de compostbak (of je kunt ze weer in een potje zetten).

.

D7) Uitdunnen (2)

kokertje 55

Na de eerste keer uitdunnen groeien er in elk bakje 1 of 2 preitjes. Als de preiplantjes ongeveer 10 cm hoog zijn ga je (voor de tweede keer) uitdunnen. Dit is 30 tot 40 dagen na het zaaien.

Dun uit als volgt:

  • Knip bij elk bakje met 2 preiplantjes het kleinste plantje weg. Knip dat plantje vlak boven de grond af.
  • Bij een bakje met 1 preiplantje hoef je natuurlijk niets te doen.
  • Sproei de grond na het uitdunnen.
  • De verwijderde preiplantjes gaan in de compostbak (of je kunt ze weer in een potje zetten).

.

D8) Steuntje voor preiplantje

Jonge preiplantjes groeien eerst vooral in de lengte. Het worden dan lange dunne sprieten. Ze kunnen scheef en naar beneden gaan hangen.

preivroeg 33

Je kunt planten-steuntjes maken van plastic vastzetstripjes. De steuntjes zijn over saté-stokjes geschoven. Door de steuntjes vallen de preitjes niet om. Het steuntje kan omhoog of omlaag worden geschoven. Of gekanteld. De plantjes groeien zo minder gauw tegen het raam aan. En je hoeft de bak niet elke dag om te draaien. Bij tip 2 staat beschreven hoe je een preisteuntje maakt.

.

D9) 15 Maart, preiplantjes gekweekt en gekocht


Op de foto’s hierboven zie je mijn preiplanten (in rechthoekige potjes) en de plantjes die ik kocht (4 perspotjes in een vierkant bakje, telkens rechts op de foto). Mijn vroegst gezaaide preiplanten zijn net zo dik als de gekochte. Van de gekochte plantjes zijn de bladeren wat langer.

Ik zaaide de eerste preiplanten op 20 november. De laatste ongeveer eind december. Hierdoor heb ik dikke en dunne preiplanten. Dit is handig want hierdoor hoef ik niet alle (40) preiplanten tegelijk te oogsten.

.

D10) In de tuin

Bovenste foto: Op 18 maart heb ik de kleinste grote preiplantjes onder een tunnel gezet. Onder die tunnel staan links ook nog mini preitjes.

Onderste foto: De grootste preiplantjes zijn op 19 maart in de open lucht in een voortje in gaatjes gezet. De schaduw is van het kolenhok.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in prei, vroeg. Bookmark de permalink .

14 reacties op 18) Vroege prei kweken

  1. Pingback: Een verrassende website : de moestuintips van Sjef » GroentenInfo

  2. Martin zegt:

    Leuk, dat ga ik zometeen ook doen !!

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Martin,
      Succes. Het is handig om op de potgrond een dun laagje droog tuinzand of zilverzand te strooien en dan water erop te sproeien.
      Als je dan de zwarte preizaadjes erop legt of erop strooit dan kun je goed zien waar ze liggen. Daarna een laagje tuinzand of
      zilverzand opstrooien, dikte ca 5 mm.
      Groetjes, Sjef

  3. Wim zegt:

    Je kunt ook closetrolletjes middendoor snijden, zodat je 2 halfjes hebt. Deze vul je met potgrond en drukt dat stevig aan, hierin zaai je een zaadje van een groente- of bloemensoort. Als het plantje opkomt hoef je het niet te verspenen en als ze naar buiten kunnen, plant je ze met dit rolletje en al in de grond, geen groeiverlies door beschadiging van het weghalen van een potje en het papier verteerd in de grond, werkt echt goed !

    Groet, Wim.

  4. Hilde zegt:

    Tof tof – ik ben beginnende kweker- kan haast niet wachten op mijn tuinserre – binnen 2 jaar krijg ik deze maar kan ondertussen wel al mijn gang gaan! Ik hoe je docu zeker bij!

  5. Erwin zegt:

    Hoi Sjef,

    Bij het kweken van vroege prei heb je het over een mengsel van potgrond, mest en dolokal. Ik wil dit ook proberen, maar wat voor mest gebruik je dan?

    Groeten,
    Erwin

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Erwin,
      Bedankt voor je vraag. Ik gebruik stalmest (koeienpoep gemengd met stro) die 1 jaar op een hoop in de tuin heeft gelegen onder plastic. De mest stinkt dan niet meer en is gemakkelijk te verkruimelen of in kleine stukjes te breken.
      Maar je kunt ook gedroogde koemestkorrels of koemestkruimels gebruiken.
      Ik heb de tekst bij deze tip aangevuld met info hierover.
      Groetjes, Sjef

  6. Nynke zegt:

    Ik meende dat prei een donkerkiemer is, maar vind dit nergens terug in je tekst?

  7. Jitske zegt:

    Hallo Sjef,
    Ik heb ook in januari gezaaid maar de preiplantjes groeien niet verder! Ze blijven steken op ielige plantjes van zo n 4 centimeter. Kun jij me ook vertellen hoe dit kan? In zaaigrond gezaaid, ongeveer 18-20 graden, voor het raam, wel op het noorden. Ik hoop dat je een tips voor me hebt zodat ze toch nog verder groeien! Groetjes Jitske

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Jitske,
      Misschien weet ik waar het aan ligt.
      Ik denk dat de temperatuur te laag is (geweest). En dat de zaaigrond te weinig voeding voor de planten heeft. Of de zaaigrond is te zuur.
      Haal de plantjes met wat aanhangend zaaigrond uit de pot of potjes. Zet ze daarna in bloempotjes met een mengsel van potgrond, tuinkalk en koeienmest in poedervorm, ongeveer 10 op 1 op 1. Zaaigrond is vaak potgrond met zand gemengd en bevat weinig voeding. Dus niet geschikt om grote preiplantjes te laten groeien.
      En zet de plantjes op een lichte, warmere plek. Voor een raam op het zuiden. Of zet ze in een tunnelkasje in je tuin.
      Succes,
      Sjef

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s