4) Plantenziekten en plagen

uienvliegmaden

In deze tip:

  • A)# Uien.
  • B)# Prei.
  • C)# Aardappel.
  • D)# Bloemkool.
  • E)# Tomaten.

.

In deze tip vind je een beschrijving van plantenziekten en plagen die ik in mijn tuin zag.  Foto’s zijn bijgevoegd.  En wat er aan te doen (gevonden op internet of zelf geprobeerd).

.

A)# Uien

In juni kan het gebeuren dat een aantal uienplanten “ziek” zijn.  Zie foto’s hieronder.

A1) Uienvlieg

Uienbladeren zijn verkleurd naar geel en de bladeren gaan liggen.

uienvliegmaden

In de uienbol zijn maden van de uienvlieg zichtbaar.  De uienplant gaat dood.

.

A2) Uienmineervlieg

Bladeren van andere uienplanten gaan krullen.  De bladeren blijven groen.

In de bol zijn vreetgroeven en maden en/of bruine “poppen” zichtbaar.

De uienplanten groeien verder maar leveren uien op met een afwijkende vorm.

.

A3) Hulp tegen uienvlieg en/of uienmineervlieg

  • Koop meer plantuien “dan nodig “.
  • Plant weinig uitjes in maart/april. In deze maanden is er een grote kans dat die planten worden aangetast door mineervliegen.
  • Want bij de mineervlieg “komen de eerste generatie volwassen mineervliegen in maart en april te voorschijn en leggen eitjes in de waardplanten (prei, ui)”. “De tweede generatie volwassen mineervliegen verschijnt van oktober tot november”. Die info staat op het internet onder andere in deze Engels-talige   site   .
  • Nog meer over de mineervlieg op deze Engelstalige site:    hier
  • Plant de meeste uitjes in mei. In mei en de opvolgende maanden leggen de mineervliegen geen eitjes op de planten.
  • Leg een laagje droog hooi rondom en tussen de uienplantjes. Hierdoor drogen de planten niet zo gemakkelijk uit. En minder aantasting door de uienvliegen. Zie ook bij A5).
  • Oogst de uien in juli, augustus, of begin september. Niet later. De uien zijn dan dik genoeg. De bladeren gaan geel worden en omvallen en de uien zullen dan niet veel dikker meer worden.

.

A4) Helpt het?

uitjes vroeg

Op deze foto zie je een rijtje plantuitjes die in begin april zijn gepoot. Veel uienplanten zijn aangetast door mineervlieg en/of  uienvlieg.

uitjes laat

En hier zie je 2 rijen plantuitjes die op 15 mei zijn gepoot. Alle uienplanten zien er gezond uit. Eind augustus zijn deze uien ongeveer net zo groot als uien die in april waren gepoot.

Dus: in mei uitjes planten geeft in augustus een goede oogst en weinig aantasting.

.

A5) Nieuw sinds 2015, hooi rondom uienplantjes: 

Als je vroeg pootuitjes plant, bijvoorbeeld in maart of in april, dan kun je het beste een laagje hooi of afgemaaid gras rondom en tussen de kleine uienplantjes leggen. De uien groeien goed door, drogen niet zo snel uit en hebben minder last van de uienvlieg en/of de uien-mineervlieg.

Je kunt het hooi ook tussen en rondom later geplante uienplantjes leggen. Dat gaat goed. Kortom hooi rondom alle uienplantjes is goed.

.

A6) Proef: plantdatum en hooi rondom.

A6a) Proef

Om uit te zoeken wanneer de uienvliegen of uien-mineervliegen hun eitjes op de uienplanten leggen is in 2015 en 2016 de volgende proef gedaan:

  • Op 20 maart 2015 is één plantuitje in een voortje geplant.
  • Daarna is telkens de volgende dag één uitje in de grond geplant zodat er een rij gevormd wordt. Tussen elk uitje was ongeveer 10 cm afstand.
  • Op 1 mei is het 43e uitje in die rij geplant. De rij was toen vol.
  • Met deze proef kun je nagaan welke uien wel of niet aangetast zijn. Dus welke plantdatums goed of slecht zijn.
  • Vanaf begin april is een dun laagje droog hooi rondom en tussen de opgekomen uienplantjes gelegd. Want in 2014 bleek dat gedroogd gazongras (kort hooi) op de grond rond zaai-uien voor minder aantasting van vliegen zorgde. Hooi is te koop in een dierenwinkel en niet erg duur..
  • In 2016 zijn 3 rijen pootuitjes geplant. Van 20 maart t/m 1 mei zijn elke dag 3 uitjes geplant. Later is in twee rijen hooi rondom en tussen de uienplanten gelegd. In de andere rij is afgemaaid gras of stro rondom en tussen de plantjes gelegd.

.

A6b) Uitkomst en geleerd

  • Er is geen (weinig) aantasting door de mineervlieg of de uienvlieg.
  • Er zijn enkele uienplanten met licht krullend blad. De uien ervan zien er normaal uit.
  • De uienoogst bestaat uit veel grote en enkele kleine uien.
  • De meeste poottuitjes groeiden uit tot grote gezonde uien; 38 uien van 43 plantuitjes en 115 uien van 129 plantuitjes.
  • Er groeit weinig onkruid tussen de uienplanten. Dit onkruid kan gemakkelijk worden uitgetrokken.
  • De uienplanten drogen niet zo snel uit door het hooi en groeien gewoon goed.
  • Hooi op de tuingrond rondom de plantuien werkt erg goed tegen aantasting door uienvlieg of uien mineervlieg. Zelfs tijdens de “gevaarlijke tijd” van de mineervlieg (maart en april).
  • Elke rij met hooi om de planten leverde meer en grotere uien op dan de rij met stro of afgemaaid gras. Dus hooi gaat iets beter dan gras of stro.
  • De eerder geplante pootuitjes leverden in juli grotere (zwaardere) uien op dan de later geplante pootuien.
  • De uien die geplant zijn ná 25 april 2016 (de laatste 6 uien per rij) hadden geen aantasting van de vliegen.

Meer info hierover in hoofdstuk E)# van tip 5) Plant-uitjes planten in een voortje.

.

.

B)# Prei

B1) Gekrulde bladeren

preiziek1

In juni hebben enkele preiplanten gekrulde bladeren. Lijkt op aantasting van de uienmineervlieg.  Dezelfde afwijking in de bladeren als bij de uien.

preiziek2a

Er zijn geen maden of poppen te vinden. Wel is te zien dat een beestje een groef in het blad heeft gevreten. Dat is aangegeven tussen de 2 pijltjes.

.

Hulp tegen gekrulde bladeren:

  • Plant de aangetaste preiplanten niet uit.
  • Zaai meer prei zodat je meer preiplanten verkrijgt.
  • Ga na of sproeien met brandnetelgier helpt.
  • Laat de preiplanten verder uit elkaar opgroeien. Dus breder zaaien of meer uitdunnen.

.

B2) Paarse vlekken op de bladeren

In de herfst de preiplanten kunnen er zo uit zien.

Internet (ergens gevonden bij Plantaardig.com): De prei heeft last van “fluweelvlekkenziekte”. Op de (buitenste) bladeren zijn paarsbruine vlekken met een lichte rand er om heen.  De uiteinden van de bladeren zijn “dood”.  Na het weghalen van deze bladeren zijn de preiplanten okee. Je hebt alleen maar minder opbrengst.

Zie ook      deze site   .

Deze ziekte treedt vaak op na koud nat weer.  De oorzaak kan ook zijn dat de preiplanten te diep in de grond staan, of dat ze te zwaar bemest zijn.

In 2012 was het de eerste keer dat ik deze ziekte in mijn prei had (in ruim 25 jaar).

.

Hulp tegen paarse vlekken:

  • Volgens info op het internet: De prei minder diep planten, minder mesten en pas aanaarden als de planten groot zijn.
  • Mijn ervaring: Als je preiplanten in ronde gaten van 6 cm doorsnede plant (en daarna de gaten lange tijd open laat) heb je weinig last van deze plantenziekte.

.

B3) Bruine poppen (mineervlieg)

Laat in de herfst kunnen er bruine poppen in de prei zitten. Zie de foto’s hieronder.

Kenmerkend hiervoor (zie de foto’s hierboven):

  • In het witte deel van de prei zijn “scheuren met bruine randen” zichtbaar.
  • Je ziet vreetsporen op de groene bladeren en witte gedeelten.
  • In de bladeren hebben bruine poppen van de preimineervlieg zich verstopt.
  • Deze poppen zijn bruin en ca 4 mm lang.  Rechts ligt een made of kleine pop met een lichtbruine kleur.

prei mineer 3 prei mineer 4

  • Soms vind je een of enkele maden van de mineervlieg. Zo’n made is nog aan het prei eten en nog niet toe aan de verandering in een bruine pop. Op de onderste foto staat ook een cocktailprikker om te tonen hoe groot de made is.

Deze poppen en maden zijn de kinderen van de prei-mineervlieg. Je kunt nog meer info over de mineervlieg op het internet vinden. Hieronder staat een link:

preimineervlieg

.

Hulp tegen de mineervlieg:

  • Van september t/m november de preiplanten besproeien met brandnetelgier. Doe dit elke week zodat de preiplanten “stinken” als de mineervlieg langs komt.
  • Mijn ervaring is dat enkele uren na het sproeien de stank van brandnetelgier weg is. De preibladeren drogen snel op en de gier zakt in de tuingrond.

 

  • In 2015 heb ik droog hooi rondom de preiplanten op de tuingrond gelegd (zoals bij uienplanten). Dit helpt weinig tegen de mineervlieg; in elke prei waren wel enkele bruine poppen van de mineervlieg. De vreetgangen en de poppen zaten vooral in de buitenste 4 tot 6 bladeren. In de volgende (binnenste) bladeren waren geen poppen.

 

  • In 2016 heb ik bij 3 rijen preiplanten de bladeren korter geknipt en hooi op de bladeren gelegd;

Op 7 september zijn in 3 rijen bij preiplanten de bladeren korter geknipt. Daarna is er droog hooi op de bladeren gelegd. Hierbij valt ook hooi op de grond naast de planten.

Gerekend vanaf de boerenkool zijn preien in rij 1, 2 en 5 behandeld. De andere preiplanten van het plantbed zijn niet “behandeld”.

Op de preien in rij 1 is brandnetelgier gesproeid, rij 2 bleef droog en de planten in rij 5 kregen water op de kop.

Bijna 2 maanden later, op 1 november zien de preiplanten er zo uit. De preiplanten vooraan op deze foto zijn de preien uit rij 1 (de rij naast de boerenkool).

  • De bladeren van de preien zijn in 2 maanden weer langer geworden.
  • Er ligt weinig nat hooi op de bladeren van de preien.
  • Er ligt veel nat hooi naast de planten op de grond.

In november 2016 zijn alle preien geoogst en bewaard in grote bloempotten en speciekuipen met vochtige tuingrond. In de bodem van de potten en kuipen zijn gaten geboord. Deze preien zijn in de maanden daarna gebruikt in gerechten.

Bij het verwerken (snijden, wassen) van alle preien zijn betrekkelijk weinig bruine poppen van de preimineervlieg aangetroffen. In veel preien waren helemaal geen bruine poppen. In de andere preien waren maar 1 of 2 poppen.

Dat er maar weinig poppen in de preien zaten kan komen door de hooigeur of toch door het weer in 2016.

In 2017 ga ik weer hooi opleggen. En ook uitzoeken hoe het zit met het aangroeien van kort geknipte prei bladeren.

.

Helpt het?

Mijn ervaring uit 2012 is dat brandnetelgier op de preiplanten gieten (gieter met broes) wel wat helpt tegen de mineervlieg. Er zijn minder “bruine poppen” in de prei. Dit moet dan wel vaak gebeuren.

Bij tip     2) Eenvoudige hulpmiddelen en tips    staat bij nummer 12 hoe je brandnetelgier maakt.

Bij tip    15) Bewaartips voor de oogst   staat bij   I4)   hoe je prei “met mineerpoppen” verwerkt bij het bereiden van een maaltijd.

.

.

C)# Aardappel

In mijn tuin heb ik 4 rassen aardappelen gepoot.  Op enkele aardappelen van “Frieslander” zijn bruine vlekken (lijken op wratten)  zichtbaar.

De aardappelplant ziet er normaal uit.  Na schillen zie ik geen afwijkingen bij de aardappels. Heidi en Kees hebben ieder een opmerking onder dit bericht geplaatst. Volgens Kees en Heidi komen er bruine vlekjes op de aardappelen als je (te veel) tuinkalk door de grond hebt gemengd. Aardappelen groeien het beste op zure grond.

.

Hulp:

Geen tuinkalk door de grond mengen.

.

.

D)# Bloemkool

Enkele bloemkoolplanten in mijn tuin hebben last van draaihartigheid.  Eerst zie je dat de binnenste bladeren gedraaid zijn.  Daarna worden de bladstelen aangetast en je ziet vliegen op het hart.  Dit wordt veroorzaakt door de koolgalmug. De larven van dit dier veroorzaakt de ellende. Info op het internet is    hier    te vinden. De koolgalmug zet zijn eitjes af op planten die op luwe, windstille plaatsen staan.

Klopt, mijn aangetaste koolplanten stonden vlak naast het middenpad, in de luwte van de staakbonen.

.

Hulp

Zet de bloemkoolplanten op een winderige plaats.

.

.

E)# Tomaten

Het kan gebeuren dat er bruine vlekken op de tomaten verschijnen. Soms hebben de bladeren ook bruine vlekken. Die ziekte heet Phytophtora.

De oorzaak is meestal dat er veel koud regenwater op de tomaten is gevallen tijdens de zomer en het begin van de herfst.

.

Hulp

  • Zet de tomatenplanten in een achtertuin onder een afdak. Tegen natregenen.
  • Zet tomatenplanten in een (volks)tuincomplex onder een afdak en met de zijkanten dicht tegen slagregen.
  • Zie ook  tip   7) Afdak voor paprika’s of tomaten   en tip    8) Tomaten kweken   .

.

Hieronder enkele foto’s:

Tomaten onder een afdak, in mijn achtertuin op 1 september. Er hangen veel goede tomaten aan de planten; 11 planten en meer dan 100 tomaten. Onder het afdak zijn ongeveer 10 tomaten met bruine vlekjes. En ook hebben enkele tomatenplanten onder het afdak bruine vlekjes op de bladeren.

Maar als er geen afdak boven de planten is, dan zullen veel tomaten bruine vlekken krijgen of gaan rotten tijdens een “regenzomer en een koud regenachtig najaar”.

.

Tomaten onder een afdak met dichte zijkanten in mijn volkstuin. Onder het afdak is plastic folie om dauwdruppels op te vangen, zodat ze niet op tomatenplanten vallen.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in ziekten. Bookmark de permalink .

8 reacties op 4) Plantenziekten en plagen

  1. Pingback: Een verrassende website : de moestuintips van Sjef » GroentenInfo

  2. Heidi zegt:

    Dag Sjef,

    Die aardappelen met “wratten”, dat kan gewoon liggen aan de zuurtegraad van je grond. Aardappelen verkiezen zure grond, de meeste andere groenten doen dat niet, dus wordt er al eens bijgekalkt om de pH aan te passen. De aardappelen krijgen dan zo’n vlekjes. niks ergs hoor, laat ze smaken!

    • sjeftuintips zegt:

      Hoi Heidi,
      Bedankt voor je schrijven. We hebben de vlekjes van de aardappelen gesneden. Na het koken en het bakken smaakten de aardappels heerlijk.
      Groetjes, Sjef

      • kees zegt:

        De ruwe vlekjes op de aardappels worden gewoonlijk veroorzaakt door een overmatige gift van kalk of als deze onregelmatig is verdeeld.
        Er is geen sprake van ziekte of kwaliteitsverlies.
        Groeten,
        Kees

  3. sjeftuintips zegt:

    Hallo Kees,
    Bedankt voor de uitleg.
    groetjes, Sjef

  4. Pingback: 15) Bewaartips voor de oogst | sjeftuintips

  5. Jan zegt:

    Dag sjef,
    Mijn tomaten staan in een serre, maar nu worden er dagelijks de tomaten aangevreten. Ik kan geen oorzaak vinden.
    Weet iemand wat het kan zijn?
    groeten, Jan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s