36) Preiplanten opkweken, uitplanten en verzorgen (enkele werkwijzen)

preiplant 58

In deze tip:

  • Inleiding
  • A)# Werkwijze van Jerry: zaaien in bakje, verplanten in tray of potjes, prei met wortelkluit uitplanten in ronde gaten
  • B)# Zaaien in een 20 cm grote bloempot met potgrond
  • C)# Diana’s werkwijze:  Zaaien in een 5 cm diepe plastic bak. Daarna stuk zaaigrond (met hierin veel worteltjes van preiplantjes) in de tuingrond ingraven
  • Wat gaat beter (werkwijze A,B en C)?
  • D)# Zaaien in tuingrond of compost, verplanten met verplantbuizen
  • E)# Preiplantjes uitplanten, 4 werkwijzen
  • F)# Prei in grote bloempotten

.

Inleiding

Jerry, een bezoeker van Sjeftuintips heeft onder dit bericht een reactie geplaatst. Datum van die reactie is 1 juni 2014. Daarin beschrijft Jerry hoe je prei kunt kweken in een bakje, verplanten in een tray en daarna met wortelkluit in de tuingrond zetten.

Naar aanleiding van Jerry’s reactie zocht ik op het internet naar nog meer werkwijzen om prei te zaaien. Ik vond nog 2 andere handige manieren om prei te zaaien. De volgende dag, 2 juni 2014, ben ik met drie zaaimethoden voor prei gestart. Die werkwijzen worden hieronder A), B) en C) genoemd. Hieronder een korte beschrijving ervan:

  • A) Jerry: zaaien in een bakje, elk plantje verplanten in een bloempotje (of tray), later met wortelkluit planten in een rond gat in de tuingrond.
  • B) Video: zaaien in een hoge grote bloempot, later elk plantje loshalen en in de tuingrond planten.
  • C) Diana: zaaien in een bakje met compost of potgrond/brekerzand 4 op 1, hele stuk grond met alle plantjes en wortels uit bakje in tuingrond zetten en groter laten groeien, elk plantje loshalen en planten.

Verder in deze tip:

  • D) Zaaien in tuingrond of in een laagje compost in de tuingrond, met verplantbuis elke plant uithalen en in een rond gat in de tuingrond planten.
  • E) Preiplanten uitplanten, 4 werkwijzen.

.

In de eerste hoofdstukken worden werkwijze A, B en C beschreven en met elkaar vergeleken. Bij deze 3 werkwijzen is op dezelfde datum (2 juni 2014) prei gezaaid.

Prei zaaien op 2 juni is erg laat in het tuinseizoen. Maar deze proef is gedaan om uit te zoeken wat handiger gaat en/of sneller groeit om preiplantjes te kweken. Het kiemen en groeien bij de drie groepen gebeurde bij vergelijkbare omstandigheden (ongeveer dezelfde temperatuur, water geven, regen enzovoort).

Op 3 september 2014, (drie maanden na het zaaien), zijn de preiplantjes van alle 3 werkwijzen in de tuingrond gezet. Er is gekeken of de werkwijze gemakkelijk is en welke plantjes het grootst zijn gegroeid in de 3 maanden.

.

A)# Werkwijze van Jerry: zaaien in bakje, verplanten in tray of potjes, prei met wortelkluit uitplanten in ronde gaten

In de reactie van Jerry, onderaan dit bericht, staat beschreven hoe hij de prei opkweekt. Jerry schrijft onder andere:

“Ik heb een klein schoon plastic vleesschaaltje genomen en daar redelijk grof op gezaaid en overdekt met folie. Toen de kiempjes al een halve centimeter hoog waren heb ik de folie eraf gehaald en ze verder laten doorgroeien dicht op elkaar. Toen ze een redelijke looflengte hadden en wortelstelsel heb ik de aarde doorweekt met water en ze voorzichtig uit elkaar gepeuterd. En toen in een tray met gaatjes gezet en aarde erin.”

Hieronder staat mijn uitvoering van Jerry’s methode. Enkele werkzaamheden zijn iets anders geworden dan Jerry beschrijft.

A1) ZaaienPreibakje 1 Preibakje 2

Vul een laag plastic schaaltje met zaaigrond. Jerry gebruikt geen zaai of stekgrond. Jerry maakt een mengsel van potgrond/turf met (zandbak)zand en met lavagrind (1-4mm). Omdat (ergens gelezen) puur turf/potgrond vaak te zuur is voor zaailingen en het zaad dan slecht of weinig opkomt.

Ik vulde het plastic bakje met een mengsel van potgrond en tuinkalk (Dolokal) in een verhouding van 10 op 1. Sproei de potgrond met water. Gebruik een dun stukje “plantentsteunstok” met een elastiekje om kleine kuiltjes in de potgrond te maken. Steek het stokje in de potgrond tot aan het elastiekje. Zo maak je zaaikuiltjes in de potgrond die allemaal ongeveer even diep zijn.

Preibakje 3 Preibakje 4

Zaai in elk zaaikuiltje een preizaadje, 40 kuiltjes, 40 zaadjes.

Preibakje 5

Bedek de zaadjes in de zaaikuiltjes met droog (tuin)zand of met droge gezeefde potgrond. Op de foto zie je links zand in de kuiltjes en rechts potgrond.

Preibakje 6

Doe de bak in een plastic zak. Maak de plastic zak een stukje dicht zodat er een luchtopening blijft.

Preibakje 9

Of gebruik een wasknijper om een luchtopening te maken en maak het zakje dicht tot aan de wasknijper.

Zet het geheel in een ruimte met een temperatuur van ongeveer 20 gr C.

Haal de bak uit de plastic zak als de eerste preiplantjes zijn opgekomen. Of als de eerste plantjes ongeveer 0,5 tot 1 cm groot zijn.

.

A2) Preiplantjes groeien in het bakje

Preibakje 10

Na 9 dagen bij ongeveer 20 tot 25 gr C zijn de preiplantjes al zo groot.

preiplant 4

Zo groot zijn de preitjes, 26 dagen na zaaien. De bovenkant van de zaaigrond is een beetje groen geworden door algengroei, ondanks de tuinkalk die bijgemengd is. Uit de 40 zaadjes zijn ongeveer 30 plantjes gegroeid; ongeveer 25 grote en 5 kleinere prei-plantjes.

Ik heb ook een bakje gevuld met compost/Dolokal mengsel (10 op 1), en daar prei ingezaaid. Daar zijn geen foto’s van. De plantjes in dat mengsel zijn net zo groot gegroeid na 26 dagen. En er is minder algengroei op dat mengsel.

In de 2 bakjes zijn tesamen ongeveer 50 plantjes die nu groot genoeg zijn om elk apart in een bloempotje met compost en Dolokal (tuinkalk) te zetten.

.

A3) Preiplantjes in bloempotjes zetten

preiplant 20 preiplant 21

Ongeveer 1 maand na het zaaien, of wanneer de grootste plantjes ongeveer 15 cm lang zijn:

  • Haal alle preiplantjes met worteltjes eraan uit de zaaibak. Je kunt (zoals Jerry doet) water in het zaaibakje gieten en er een prutje van maken om de plantjes gemakkelijker los te krijgen.
  • Knip bij elk preiplantje een stukje van de superlange worteltjes af, zodat de worteltjes niet langer dan ongeveer 3 tot 5 cm zijn.
  • Maak een mengsel van (zelfgemaakte) compost en Dolokal (tuinkalk), ongeveer 10 op 1.
  • Meng wat droge gezeefde verkruimelde stalmest door het mengsel, ongeveer 20 delen mengsel op 1 deel mest is voldoende denk ik. Bij de eerste proef heb ik geen mest bijgevoegd.
  • Doe een laagje mengsel in een 5 cm bloempotje, zet een preiplantje in en vul verder op met mengsel.
  • Zorg ervoor dat de preiplantjes niet te diep in het bloempotje worden geplant. Het hart van elk preiplantje (daar waar veel blaadjes bij elkaar komen) moet boven de compost uitsteken.
  • Geef de preiplantjes water.
  • Zet de bloempotjes met plantjes op een laagje compost in een bak of wasmand (met gaten in de bodem). Dat laagje compost is handig met water geven; het laagje neemt veel water op tijdens gieten. En zorgt ervoor dat compost in de potjes niet zo snel opdroogt.

preiplant 33

Enkele weken later zijn de plantjes hoger dan de wasmand. Als de plantjes net zo dik zijn als een potlood, dan kun je ze uitplanten.

.

A4) Preiplantjes in de tuin zetten

Drie maanden na het zaaien zijn de preitjes groot genoeg om uit te planten.

preiplant 35

Je kunt een emmer gebruiken om ongeveer 20 bloempotjes met preiplantjes naar de tuingrond te brengen. Deze preitjes zijn groot genoeg om uit te planten.

preiplant 37

Maak een voortje in de tuingrond. Het voortje is ongeveer 10 cm diep en 10 cm breed.

preiplant 40

Maak onder in het voortje ronde gaten van 6 cm doorsnede en ongeveer 10 cm diep. Dat gaat heel handig met een pvc buis (hemelwaterafvoerbuis). Zie ook tip 41. Telkens na het maken van een gat de tuingrond uit de buis kloppen.

preiplant 41 preiplant 42

Haal het preiplantje samen met de potkluit uit het bloempotje. Als nodig eerst de worteltjes (die onder uit de gaatjes van de pot komen) afknippen of afbreken. De (opgedraaide) worteltjes onder aan de kluit gewoon zo laten zitten. Niet uit elkaar halen of zo.

preiplant 43

Pak de prei bij de bladeren vast en laat de wortelkluit in het ronde gat in het voortje zakken. Strooi wat tuingrond op en rondom de wortelkluit.

preiplant 44 preiplant 45

Gebruik een gieter met broes om koud kraanwater in het voortje te sproeien. Laat het water in de grond zakken.

.

Opmerking 1:  Bloempotje met inzet

preiplant 46 preiplant 47

Je kunt een preiplantje in een bloempotje met inzet laten groeien, zie ook tip 20. Haal dan voor het uitplanten de inzet uit het bloempotje.

preiplant 48

Haal daarna het preiplantje met wortelkluit uit de inzet. Als nodig de worteltjes (die door de gaatjes van de inzet groeien) afbreken of afsnijden. Maar je kunt ook voorzichtig de worteltjes uit de gaatjes trekken.

.

Opmerking 2: Blad kort knippen

Na het planten zie je bij enkele preitjes dat de lange buitenste bladeren slap gaan hangen. Het duurt dan nog best lang (meerdere dagen) voordat de plant er weer “stevig” bijstaat. Daarom is het een goed idee om meteen na het planten, een stuk van de buitenste bladeren af te knippen. Je zult zien dat de bladeren niet gaan hangen, dat de plant er “gezond en goed” bijstaat en dat die snel weer doorgroeit.

.

.

B)# Zaaien in een 20 cm grote bloempot met potgrond

Op het internet vond ik dit   filmpje  .  In het eerste deel van deze video wordt getoond hoe je prei zaait in een grote plastic bloempot, gevuld met potgrond en zaaigrond.

Verderop in de video zie je hoe je de preiplanten uit de pot worden gehaald en hoe ze geplant worden.

preiplant 34

Op deze foto zie je preiplanten in “mijn” grote bloempot, 3 maanden na het zaaien. De preitjes zijn gezaaid en opgekweekt volgens de werkwijze van het filmpje, in een grote bloempot gevuld met potgrond (onderste helft) en zaaigrond (bovenste laag). Na het zaaien en afdekken met zaaigrond is een laagje metselzand op gestrooid.

Op 3 september, drie maanden na het zaaien, zijn de preitjes groot genoeg om uit te planten. Hieronder foto’s van het loshalen van de preitjes uit mijn bloempot:

preiplant 67

  • Haal de hele kluit uit de bloempot.
  • Zet de kluit in een emmer water.
  • Beweeg de kluit met plantjes in het water om de potgrond “los te maken”.

preiplant 68

  • Trek voorzichtig de preiplanten uit elkaar.
  • Was (spoel) de preiplantjes in koud water.
  • Zoek de dikste preitjes uit, en doe de dunne preitjes op de composthoop. Op bovenstaande foto zie je bovenaan de dikste preitjes, daaronder de dunnetjes.

preiplant 69

  • Knip wel of niet een stukje van de worteltjes of bladeren af. Op de foto hierboven zie je dat bij alle preiplantjes op 1 na, de worteltjes korter zijn geknipt.
  • Plant de preiplanten uit, zie ook hoofdstuk E)# Preiplantjes uitplanten, 4 werkwijzen.

.

.

C)# Diana’s werkwijze:  Zaaien in een 5 cm diepe plastic bak. Daarna stuk zaaigrond (met hierin veel worteltjes van preiplantjes) in de tuingrond ingraven

Deze werkwijze is verzonnen door Diana en staat bij Diana’s mooie moestuin,  hier  .

C1) Zaaien

Zaai prei in plastic bakjes (met bodemgaatjes) met “potgrond/metselzand mengsel 3 op 1”  of met compost. Bij de zaaiproeven van 2 juni is in 6 kleine margarine kuipjes met zaaigrond gezaaid. Daar zijn geen foto’s van. Verder in deze tip zijn wel foto’s van de groot gegroeide preiplanten uit die kuipjes.

Enkele maanden later heb ik de zaaiproef herhaald in 2 grotere zaaibakken, elk van ongeveer 30 bij 20 cm. Zie onderstaande foto.

preiplant 72

Deze preiplantjes groeien in compost (linker bak) of in het potgrond/zand mengsel (rechter bak). Elke zaaibak is ongeveer 20 bij 30 cm.

C2) Preitjes in de tuingrond planten

preiplant 73

Als de plantjes ongeveer 20 cm hoog zijn kunnen ze in de tuingrond worden gezet:

  • Schep in de tuin wat tuingrond weg om een gebiedje van ongeveer 5 cm diep te maken. Het gebiedje is wat groter dan de stukken grond met preiplantjes in de bak(ken) bij elkaar.
  • Maak in dat gebiedje de tuingrond diep los.
  • Meng wat fijne (koeien)mest door de grond van het verlaagde gebiedje.

preiplant 74

  • Haal het hele stuk grond met preiplantjes en worteltjes uit het bakje.
  • Leg dit stuk grond met preiplantjes en worteltjes op de grond in het verlaagde gebiedje.
  • Vul de “open rand” van het verlaagde gebiedje met tuingrond, zodat het geheel weer vlak is.
  • Giet water uit een gieter met fijne broes op de preiplantjes.
  • De plantjes op de foto hierboven zijn uit de twee grote zaaibakken getild, de bakken van 20 bij 30 cm.

Op de foto hierboven zie je preitjes die uit zo’n grote bak zijn getild. De preiplantjes staan een beetje “rommelig” in het verlaagde gebiedje.

Opmerking

Het uittillen van het stuk grond met preiplantjes en worteltjes is niet gemakkelijk. Als de plantjes (te) klein zijn, hebben ze weinig kleine worteltjes en dan valt het stuk grond gemakkelijk uit elkaar tijdens het uithalen en neerleggen. Of je beschadigt de plantjes te veel bij het vastpakken.

.

Maar het kan ook goed gaan:

prei tilllen 2 prei tilllen 5 prei tilllen 7

Je kunt beter uitplanten wanneer de planten groter zijn. Zoals te zien op bovenstaande foto’s.

.

Je kunt een plaat onder in de grote bak leggen voordat je zaaigrond in de bak strooit. Dan kun je later de grond met preiplantjes gemakkelijker uit de bak halen en in de tuingrond schuiven. Meer daarover in     tip 18    , hoofdstuk C)#.

 

.

C3) Losse preiplantjes in de tuingrond zetten

Uit een klein margarinekuipje gaat het uittillen erg gemakkelijk.  De plantjes die uit de 6 kleine kuipjes zijn getild, en in de tuingrond zijn gelegd, zijn intussen groter gegroeid.

preiplant 76

Op de bovenstaande foto zie je midden en links de dunne preitjes uit de 6 kuipjes op 1 augustus 2014. Dat is twee maanden na het zaaien.

Op 3 september, drie maanden na het zaaien, zijn deze preiplantjes groot en dik genoeg om uit te planten. Hieronder de werkwijze.

preiplant 62

  • Haal, zodra de plantjes zo dik zijn als een potlood of dikker, stukken tuingrond met plantjes uit de grond.

preiplant 63

  • Leg deze stukken in een emmer water en spoel in dit water de grond van de worteltjes af.

preiplant 64

  • Zoek de preiplantjes uit: dikker, “potlooddik” en dunner.

preiplant 65

  • Knip wel of niet een stukje van de worteltjes of bladeren af. Op bovenstaande foto zie je links dikke preiplantjes met kortere of langere bladeren en korte worteltjes. Rechts op de foto zie je “potlooddikke” preiplantjes met korte bladeren en worteltjes.
  • Plant de preiplanten uit, zie ook hoofdstuk E)# Preiplantjes uitplanten, 4 werkwijzen.

.

.

Wat gaat beter (werkwijze A,B en C)?

preiplant 58Op de foto hierboven zie je de preiplantjes van mijn proefje op 3 september 2014. Op deze foto staat van links naar rechts:   C)# Diana,     A)# Jerry,      B)# Video.

Laten we volgorde veranderen in ABC.

preiplant 58a

Dezelfde foto, maar dan verschoven naar de ABC volgorde.  Van links naar rechts op deze foto:   A)# Jerry’s werkwijze met bloempotjes,    B)# Grote bloempot zoals in de video,   C)# Diana’s werkwijze.

  • A)# De werkwijze van Jerry gaat goed. Je kunt de prei ook in mengsel van gezeefde compost en tuinkalk zaaien. De kleine plantjes kunnen in potjes met een mengsel van compost, Dolokal (tuinkalk) en gezeefde (stal)mest gezet worden. Door de mest groeien de plantjes in de bloempotjes wat sneller. Je kunt de preiplantjes met kluit gemakkelijk uit de potjes halen en in ronde gaten planten.
  • B)# Bij de werkwijze van de video (zaaien in grote bloempot) zijn de preiplantjes dunner dan bij de werkwijze van Jerry en de manier van Diana. Je kunt volgens mij de bloempot beter vullen met een mengsel van compost/Dolokal/gezeefde mest. Dan groeien de preitjes sneller. Het loshalen van de preiplantjes uit de potkluit gaat erg lastig, ook omdat de worteltjes erg lang zijn en de plantjes dicht bij elkaar staan.
  • C)# De werkwijze van Diana geeft de grootste preiplantjes. Je kunt de prei in een bak in een laag compost/dolokal zaaien. Als de plantjes wat groter zijn dan gaat het leggen van het “stuk grond met plantjes en worteltjes” in de tuingrond goed. Je moet het stuk grond voorzichtig behandelen, anders valt het uit elkaar. De plantjes groeien in de (bemeste) tuingrond snel groter. Het uithalen van de stukken grond en het plantjes loshalen in water gaat goed.

Werkwijze A)# en C)# zijn goed te doen en geven grote preiplantjes.

Werkwijze B)# moet verbeterd worden. In een rijker zaaimengsel zullen de preitjes sneller groeien. En het loshalen van de preiplantjes uit de kluit zou wat beter moeten gaan.

In 2015 heb ik vroege prei gekweekt op deze 3 manieren. Maar dan met een iets aangepaste werkwijze, dus met compost, dolokal, mest enzovoort. Meer daarover in tip 18) Vroege prei kweken  .

.

.

D)# Zaaien in tuingrond of compost, verplanten met verplantbuizen

In april/mei kun je prei rechtstreeks in de tuingrond zaaien. Of in een stuk tuingrond waarbij je de bovenste 5 cm tuingrond hebt vervangen door 5 cm compost.

De preiplantjes die hieruit groeien zijn gemakkelijk te verplanten als je verplantbuizen gebruikt (zie ook tip 41). Dan wordt elke preiplant in zijn geheel, met veel wortels in de wortelkluit uit de oorspronkelijke zaaigrond gehaald. En daarna op de nieuwe plek in een rond gat in de tuingrond geplant. De plant kan daarna “gewoon doorgroeien”.

Prei plant 35

Deze preiplanten in de tuin zijn ruim potlooddik en kunnen worden verplant.

  • Gebruik de verplantbuis zoals beschreven in tip 41.
  • Geef voor het uithalen de preiplanten en de grond rondom de plant veel water. Doe dit een kwartiertje of zo vóór het insteken van de verplantbuis. De grond mag best een beetje “modderig” zijn. Dan gaat het insteken van de buis en het uithalen van de wortelkluit gemakkelijker, zie ook bij D1) Opmerking.

preiplant 52

  • Duw de preibladeren in de open zijde van de verplantbuis en duw de verplantbuis ongeveer 7 cm in de grond.
  • Draai de verplantbuis een stukje terwijl die in de grond is, om de grond in de buis “los te maken van de tuingrond”.

preiplant 36

  • Haal de verplantbuis met hierin de preiplant uit de tuingrond. Op de linker foto zie je dat de verplantbuis ongeveer 7 cm in de grond is gestoken. Op de rechte foto zie je de tuingrond aan de onderkant van de buis. Er zijn enkele kleine preiworteltjs te zien.

.

preiplant 37

  • Maak in de tuingrond een voortje van ongeveer 10 cm diep en 10 cm breed.

preiplant 38

  • Maak met een plantgatbuis een rond gat in het voortje, ongeveer 12 cm diep (linker foto).
  • Zet de verplantbuis met hierin de preiplant in dit ronde gat (middelste foto)
  • Blaas lucht in de (groene) slang om de wortelkluit uit de buis te “duwen”. Trek intussen de verplantbuis omhoog.
  • De preiplant staat in het ronde gat, enkele cm dieper dan het voortje (rechter foto).

preiplant 39

  • Strooi wat tuingrond rondom de wortelkluit, sproei water in het voortje en laat het water in de bodem zakken.

Hierna kan de prei weer verder groeien. Geef gedurende de eerste weken elke dag water in het voortje (behalve natuurlijk als het flink heeft geregend).

.

D1) Opmerking

Geef voor het uithalen de preiplanten en de grond rondom de plant veel water. Doe dit een kwartiertje of zo vóór het insteken van de verplantbuis. De grond mag best een beetje “modderig” zijn. De verplantbuis gaat dan gemakkelijker in de grond.

En je kunt de plant met wortelkuit later gemakkelijker uit de buis “blazen”. De vochtige wortelkluit is beter luchtdicht en de kluit is zwaarder. Door een waterlaagje tussen de wortelkluit en de buiswand glijdt de kluit gemakkelijker uit de buis. Op de nieuwe plek staat de preiplant in vochtige grond, de plant groeit daarom beter door en gaat niet zo gauw slap hangen.

Vlak voor het gebruik kun je de open kant van de verplantbuis ongeveer 10 cm in water onderdompelen. Hierdoor gaat de verplantbuis gemakkelijker in de tuingrond. En het “uitblazen” van de plant gaat gemakkelijker.

preiplant 54

Hier zie je een preiplant met een erg vochtige wortelkluit zoals die uit de verplantbuis is “geblazen”.

preiplant 53

Dezelfde preiplant waarbij de wortelkluit uit elkaar is gehaald. Je ziet links de vochtige tuingrond met hierin enkele kleine losse worteltjes. Rechts op de foto is de preiplant met worteltjes te zien. En een dunne regenworm (pier) die in de tuingrond zat.

.

.

E)# Preiplantjes uitplanten, 4 werkwijzen.

Bij het zoeken op het internet en bij navraag bij collega tuinders kom ik 4 werkwijzen tegen om preiplantjes in de grond te zetten.

Preiplanten worden in de grond gezet zodra ze ongeveer potlooddik zijn. Na het planten is het goed als het “hart” van de preiplant (daar waar de meeste bladeren bij elkaar komen) niet met tuingrond wordt bedekt. Dat is beter voor het verder groeien van de preiplant. Een preiplant die te diep in de grond staat, kan dood gaan.

Later, als de preiplant een stuk groter is, kun je meer tuingrond tegen de plant aan laten komen. Hierdoor krijg je een groter wit deel onderaan de prei.

preiplant 11

Vóór het planten wordt bij elk preiplantje een stukje van het loof en van de wortels afgeknipt. Dat lees ik op bijna alle internet sites over prei planten. Na het afknippen is er nog ongeveer 25 tot 30 cm loof en ongeveer 3 tot 5 cm wortel over.

.

Hieronder staan de 4 werkwijzen om preiplantjes te planten:

  • E1) Planten in een 10 cm diep voortje,
  • E2) Planten in 6 cm ronde gaten in de tuingrond,
  • E3) Planten in een smal voortje,
  • E4) Planten in 3 cm ronde gaten in de tuingrond.

Bij E5) Groeien zie je hoe de preiplanten groeien. Bij E6) De beste manier lees je wat het beste gaat.

Hieronder staan de beschrijvingen van elke werkwijze. Alle preitjes zijn op 15 juli geplant.

.

E1) Planten in een 10 cm diep voortje

Prei plant 1 Prei plant 2 Prei plant 3 Prei plant 4 Prei plant 5 Prei plant 6 Prei plant 7 Prei plant 8

Op deze foto’s zie je hoe je in een voortje (van ongeveer 10 cm diep) ronde gaten maakt, de preiplantjes neerzet, grond aanschuift en water geeft. Met de plastic buis kun je heel gemakkelijk 5 cm diepe gaten in het voortje maken om de preiplantjes in te zetten.

Het bamboestokje met vastzetstripje wordt gebruikt om de preiplant tegen te laten steunen als je tuingrond uit de buis in het gat laat vallen.

Na het planten staan de preiplanten ongeveer 5 cm in de grond. Het “hart” van de preiplant is ruim boven de grond. In de loop van de tijd komt er tuingrond in het voortje door schoffelen, wieden, regen en gieten.

.

E2) Planten in 6 cm ronde gaten in de tuingrond

Prei plant 11 Prei plant 3

Prei plant 12

Op deze foto’s zie je hoe je in de tuingrond ronde gaten maakt (van ongeveer 15 cm diep), preiplantjes neerzet, en water geeft. Met de plastic buis kun je heel gemakkelijk even diepe gaten in de tuingrond maken.

Vlak na het inzetten van de preiplantjes wordt geen tuingrond in de gaten gestrooid, maar wordt water in het gat gegoten, ongeveer tot bovenaan. Je kunt een bamboestokje met vastzetstripje gebruiken om de preiplant tegen te laten steunen tijdens het water ingieten.

Tijdens het gieten spoelt er een beetje tuingrond in het gat en worden de wortels van de preiplanten met een dun laagje grond bedekt. Dit laagje grond is dik genoeg om de plant verder te laten groeien en dun genoeg om zuurstof door te laten.

preiplant 23

Deze preiplanten staan al enkele weken in de ronde gaten. Van elke plant is het “hart” nog steeds niet bedekt met tuingrond, maar “vrij in de lucht”.

Door groter groeien komt elk “hart” van de preiplant steeds hoger boven de tuingrond. Door schoffelen, wieden, regen en gieten komt er tuingrond in de gaten. Later wordt er ook nog wat tuingrond tegen de plant aan geschoven. Hierdoor krijgt de preiplant een wit deel aan de onderzijde.

.

E3) Planten in een smal voortje

Prei plant 21 Prei plant 22 Prei plant 23 preiplant 15 preiplant 16 preiplant 17 preiplant 18 preiplant 19

Op deze foto’s zie je hoe je met een spade een smal voortje in vochtige grond maakt, preiplantjes ongeveer vingerdiep in het voortje zet en grond aanschuift.

Deze werkwijze leerde ik van een tuincollega in onze volkstuin. De werkwijze is gemakkelijk en snel. De plantjes worden ongeveer 7 cm diep in de vochtige grond gezet. De plantjes staan met het hart ruim boven de grond en zullen goed doorgroeien.

In de weken hierna moet je de grond en de planten regelmatig begieten. En met een krabbertje wieden en grond tegen de plantjes aan schuiven. Door dit grond aanschuiven krijg je een iets groter wit deel onderaan de prei.

.

E4) Planten in 3 cm ronde gaten in de tuingrond

Prei plant 31 Prei plant 32 Prei plant 33 Prei plant 34

Op deze foto’s zie je hoe je in de tuingrond 15 cm diepe gaten maakt, preiplantjes inzet, en water geeft. De gaten kunnen in de tuingrond worden gemaakt met een afgezaagde steel van een spade of riek. Onder aan de steel is een punt.

Vlak na het inzetten van de preiplantjes wordt geen tuingrond in de gaten gestrooid, maar wordt water in het gat gegoten, ongeveer tot bovenaan.

Door dit gieten spoelt er een beetje tuingrond in het gat en worden de wortels van de preiplanten met een dun laagje grond bedekt.

Na het planten is het “hart” niet bedekt met tuingrond, maar “vrij in de lucht”. In de loop van de tijd komt er tuingrond in de gaten door schoffelen, wieden, regen en gieten. Maar bij deze smalle gaten kan het gebeuren dat de gaten te snel “vol met tuingrond geraken”, zeker bij zandgrond en bij erg droog warm weer. Dan moet je vaker gieten om de tuingrond vochtig te houden, zodat de gaten langer open blijven.

Door groter groeien komt elk “hart” van de preiplant steeds hoger boven de tuingrond. Door schoffelen, wieden, regen en gieten komt er tuingrond in de gaten. Later wordt er ook nog wat tuingrond tegen de plant aan geschoven. Hierdoor krijgt de preiplant een wit deel aan de onderzijde.

.

E5) Groeien

preiplant 56

Op deze foto de 4 groepen met  preiplanten, 10 dagen na het planten. Klik op de foto voor breed beeld. De 4 groepen zijn:

  • Links achter: smal voortje
  • Links voor: kleine ronde gaten, 3 cm doorsnede
  • Midden: grote ronde gaten, 6 cm doorsnede
  • Rechts: grote ronde gaten, 6 cm doorsnede in een 10 cm diep voortje

preiplant 57

Dezelfde preiplanten, 4 weken na het planten. De gaten in de grond zijn intussen dicht gegaan door regen en water gieten. En het voortje is gedeeltelijk dichtgeslibd. Klik op de foto voor schermbreed.

preiplant 71

Dezelfde prei-planten, 10 weken na het uitplanten.

preiplant 75

Dezelfde preiplanten, 15 weken na het planten.

.

E6) De beste manier om te planten

Uit deze proefjes blijkt dat bij alle vier werkwijzen de preien goed groeien. Er zijn geen preiplanten dood gegaan. Er is wel voor gezorgd dat het hart van elke preiplant niet onder de grond is. De preiplanten hebben veel water gehad door sproeien en regenwater.

Er zijn grotere en kleinere planten. Dat is zo omdat er dunnere en dikkere preiplantjes zijn geplant. Dunne plantjes groeien eerst wat langzamer en blijven daarom achter ten opzichte van dikke plantjes. En waarschijnlijk komt dit ook omdat de ene plant in iets meer bemeste grond groeit dan een andere plant.

Er is eigenlijk geen “beste” manier om preien te planten. Alle 4 werkwijzen zijn goed. Heel belangrijk is dat het “hart” van de preiplanten altijd boven de grond is.

.

.

F)# Prei in grote bloempotten

20140822

Je kunt preiplanten in grote bloempotten laten groeien.

prei pot 2

  • Vul een bloempot van ongeveer 25 cm doorsnede “ruim half” met gezeefde compost.
  • Doe hierbij 2 eetlepels gezeefde droge stalmest (zie tip 2, nr 66) en 1 theelepel tuinkalk (Dolokal).
  • Je kunt de compost en de droge mest handig door de bodemgaatjes van een plastic bloempot zeven.

prei pot 3

  • Schud de compost + mest + tuinkalk uit de bloempot in een emmer. Meng in de emmer de tuinkalk en de mest gelijkmatig door de compost.

prei pot 4

  • Schud het mengsel weer terug in de bloempot.

prei pot 5

  • Maak een rond gat van ongeveer 4 cm doorsnede in het mengsel. Diepte van dit gat is ongeveer 5 cm.

prei pot 6

  • Zet een preiplantje (met kortgeknipte worteltjes en bladeren) in het gat. Vul het gat weer op met het mengsel.

prei pot 7

  • Zet 5 tot 8 preiplantjes in de bloempot. Sproei veel kraanwater of regenwater in de bloempot.

Hierna:

  • Geef regelmatig water. Zet de bloempot gewoon buiten op de stoep (of in de tuin) zodat de planten ook regenwater krijgen.
  • Pluk regelmatig onkruidjes uit de grond in de bloempot.
  • Schud enkele keren een laagje tuingrond in de bloempot, telkens zodra de preiplanten wat groter zijn gegroeid.
  • Zorg ervoor dat je niet teveel grond opschudt; het “hart” van elke preiplant moet boven de grondlaag uitsteken. Zie de foto hieronder.
  •  Vul uiteindelijk elke bloempot met tuingrond tot de pot ongeveer vol is. Hierdoor krijgen de preiplanten lange witte gedeelten.

20140822

Deze werkwijze gaat redelijk. Niet zo goed als preiplanten laten groeien in de volle grond. Maar toch het proberen waard.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in prei en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

22 reacties op 36) Preiplanten opkweken, uitplanten en verzorgen (enkele werkwijzen)

  1. Pingback: Welkom | sjeftuintips

  2. Ronny zegt:

    Super deze post!
    Prei mislukt al jaren bij mij! Wie weet gaat het dit jaar wel lukken.
    Heel erg bedankt voor deze uitgebreide uitleg!

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Ronny,
      Dank je.
      Wij vinden prei uit eigen tuin erg lekker. Daarom heb ik van alles geprobeerd om “redelijke tot goede” prei te kweken in eigen tuin. Drie tips (36, 34, 18) gaan over prei. In andere tips (4 en 15) worden ziekten bij prei en bewaartips beschreven.
      Succes en groetjes,
      Sjef

  3. Dana zegt:

    Dag Sjef,
    Wat een mooi blog heeft u. Inspirerend! Ik kijk nu met nog meer plezier uit naar het komend groeiseizoen en hoop dat de oogst hier, met uw tips in gedachte, nog beter zal zijn.

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Dana,
      Dank voor het compliment. Succes en veel plezier met tuinieren.
      Als het tuinieren goed gaat kun je volgens mij meer dan 1 kg groente per m2 tuin oogsten.
      Peultjes en dergelijke wat minder dan 1 kg. Wortelen, uien, aardappelen en zo meer dan 1 kg/m2.
      groetjes, Sjef

  4. Jitske zegt:

    Hallo Sjef,
    Ik zit al een paar weken op je site te snuffelen. Ik heb net allemaal zaadjes besteld! Nu had ik een vraag over het kiemen van de prei, wordt daar tussendoor ook nog water opgesproeid? Je beschrijft het heel mooi van stap naar stap maar deze vraag kwam nog bij me op.
    Alvast bedankt, mvg Jitske

    • sjeftuintips zegt:

      Hoi Jitske, dank voor je vraag.
      Er wordt geen water op gesproeid tussen het zaaien en de opkomst van de eerste plantjes.
      Vlak voor het zaaien maak ik de zaaigrond goed vochtig. Na het zaaien en grond op strooien bedek ik het zaaigebied met karton of stof of een plank of golfplaat. Zo droogt de grond niet (zo snel) uit. Als de eerste plantjes opgekomen zijn haal ik de bedekking weg (en leg die er niet meer op). Daarna sproei ik de plantjes en de grond regelmatig.

      Ik heb de tekst in de tip aangevuld met deze info.
      Groetjes, Sjef

      • Jerry zegt:

        In mijn methode ontkiem ik ook zo mijn zaadjes, mits de grond toch iets te droog was besproei ik het nogmaals. Het voordeel van deze methode is dat de zaadjes niet verdrinken of gaan verschimmelen. Zelf gebruik ik geen zaai en stek grond maar meng potgrond/turf met (zandbak)zand en met lavagrind (1-4mm). Ik heb ergens gelezen dat puur turf/potgrond vaak te zuur is voor zaailingen en dan slecht of weinig opkomt. Met mijn “mengsel” heb ik perfect resultaat.

  5. Jerry zegt:

    Hallo Sjef,

    Je blog houdt ik regelmatig in de gaten en ben zelf in maart begonnen met prei te zaaien binnenshuis. Nu vondt ik deze tip (36-preiplantjes-opkweken-in-opgerolde-plastic-kokertjes) een beetje veel gedoe en heb zo mijn eigen probeersel gedaan. Ik heb een klein schoon plastic vleesschaaltje genomen en daar redelijk grof op gezaaid en overdekt met folie. Toen de kiempjes al een halve centimeter hoog waren heb ik de folie eraf gehaald en ze verder laten doorgroeien dicht op elkaar. Toen ze een redelijke looflengte hadden en wortelstelsel heb ik de aarde doorweekt met water en ze voorzichtig uit elkaar gepeuterd. En toen in een tray met gaatjes gezet en aarde erin. Naderhand nog wat lavameel, bentonietkleipoeder en koeienmestkorrels. Veel minder werk dan het afknippen van potjes en ook minder afval.
    Groetjes uit brabant!
    Jerry

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Jerry,
      Hartelijk dank voor je reactie en voor het doorgeven van de werkwijze die jij gebruikt. En voor de duidelijke foto’s.
      Ik heb meteen de tekst van de tip aangepast en aan het begin van de tip naar jouw reactie en jouw manier verwezen.
      Ik ga jouw werkwijze binnenkort (morgen) uitproberen. En ik zet de resultaten daarna in Sjeftuintips (met vermelding dat het idee afkomstig van Jerry is).
      Vragen van mij: hoe groot zijn de ronde gaatjes in de tray en waar kun je zo’n tray kopen of bestellen?
      groetjes, Sjef

  6. Jerry zegt:

    Hallo Sjef, leuk dat je mijn “makkelijke” methode ook eens gaat proberen. De tray die ik heb bevat volgens mij iets van 73 gaatjes en ongeveer 5 cm diameter en 7 cm hoogte. De meeste “stektrays” voldoen en kunnen bij een cannabis grow shop worden gekocht of bij een beter tuincentrum. Ik vond het zelf makkelijk om ze goed te laten bewortelen zodat je met kluit en al aan de steel de plant eruit kunt trekken. Wil je dat de wortels niet opgekruld zijn kun je eventueel ze allemaal in bak met water zetten zodat de wortels nog een weekje uit elkaar kunnen groeien. Eventueel wat vloeibare mest (zelfgemaakte gier). Als voorbeeld ook: https://www.zaadhandelvanderwal.nl/nl/shop/zaaihulpmiddelen_kweekkasjes

    Heeft het nu nog nut om prei te zaaien?

    De preiplanten staan nu al een tweetal weken en heb van de 40 planten die ik gezet heb nog geen enkele uitvaller gehad. Ik bemest ze om de week met gier (een klein dopje).

    • sjeftuintips zegt:

      Hoi Jerry,
      Bedankt voor je nieuwe reactie.
      Op het internet vond ik de naam van de tray op jouw foto en die is onder andere hier te koop: http://www.tuinshopper.nl/shop/moestuin/zaaien-en-kweken/zaaitray-multitray-73-gaats
      Het is in juni te laat om nog prei voor dit seizoen te zaaien. Maar voor het volgend jaar wil ik nu al uitzoeken wat een gemakkelijke en goede werkwijze is. Ik probeer jouw kweekmanier, die van Diana’s mooie moestuin, en dit youtube filmpje http://www.youtube.com/watch?v=bHgMkHuSVTo
      En ik ga ook uitzoeken wat een goede wijze is om de preien uit te planten (met potkluit, of de wortels in ronde gaten in een voortje, of in een rond diep plantgat, of ondiep en later aanaarden, wortels en loof wel of niet afsnijden enzovoort).
      Uitplanten: Voor de preiplanten uit jouw model zaaitray kun je volgens mij het beste een (pvc) buis van 50 mm gebruiken om ronde gaten in de grond te maken. Of misschien een bollenplanter. Dat gaat gemakkelijker dan met een steel (van een riek of zo), de tuingrond wordt niet samengedrukt en de onderkant van het plantgat is vlak en niet V-vormig, zodat de wortelkluit niet wordt samengeplet.
      groetjes, Sjef

  7. Jerry zegt:

    Hallo Sjef,
    Mischien ook wel handig om te weten is dat ik de grond met een drietand heel goed heb losgemaakt. De “riggel” goed bemest met organische mestkorrels (kip, koe, paard) en ook wat bokashi van zemelen. Verder dan gewoon de prei in de grond gezet zonder diep gat en dan tot aan de eerste bladeren aangeaard. Als ze nu groeien aard ik ze steeds aan. Ik denk als de grond goed los is en je geeft regelmatig water dat de wortels gewoon door de aarde drukken. Bij de “gat” methode is uiteindelijk ook de boel dicht. Ik heb verder geen wortel en bladsnoei gedaan.

  8. Jerry zegt:

    Hallo Sjef,

    Met riggel (limburgs woord waarschijnlijk :-) ) bedoel ik een soort voortje die ik met de drietand ongeveer 10 cm diep en 10 cm breed heel erg los heb getrokken. Bemest met organische korrels en je kunt er nog wat humus of bokashi in doen voor het bodemleven te stimuleren.

    Hopelijk is het duidelijk, de planten gaan heel goed. Ik zal binnenkort even wat foto’s maken. Ik probeer ze 1x in de 2 weken een klein dopje gemaakte gier te voeden. En natuurlijk goed schoffelen en aanaarden. Binnenkort eens proberen te spuiten met heermoes gier/ferment om te kijken of ik zo minder last heb van de roest-schimmel.

    Mvg
    Jerry

  9. Jerry zegt:

    Hallo Sjef,

    We zijn ondertussen weer een jaar verder en ik vindt het leuk dat je 3 methodes hebt getest en de huidige conclusie is dat mijn plantjes al iets dikker zijn dan de alles in 1 grote pot zaaien en laten groeien voor 3 maanden. Ik was van plan om deze methode te gaan proberen maar dan lijkt mijn methode van vorig jaar na jouw test toch beter te werken. Het is wat gepriegel maar het resultaat is beter omdat ze bijna ongestoord kunnen groeien en je minimale wortels afbreekt. Mischien zal ik eens testen of het nog uitmaakt bij het uitplanten om het loof kort te knippen.

    Ik houdt je op de hoogte.

    Groet
    Jerry

    • sjeftuintips zegt:

      Hoi Jerry,
      Nog bedankt voor jouw reacties op mijn “prei-kokertjesverhaal”. Met jouw “verplant in potjes” werkwijze kun je later de preiplanten met alle wortels en potkluit in de tuingrond zetten. En ik denk dat de prei dan iets sneller, gemakkelijker doorgroeit in de tuingrond, dan bij de andere methoden, waarbij je de plant met losse, “blote” wortels in de tuingrond zet.
      Ik heb ook geleerd dat bij uitplanten het hart van de preiplantjes vrij boven de grond moet blijven. En dat je zelf maar moet uitzoeken wat het gemakkelijkst is (met voortje, plantbuis, pootstok of gewoon een stukje in de grond duwen).

      groeten, Sjef

  10. Berta zegt:

    Ik heb de prei in mei geplant ze zijn nu een vinger dik moet ik nu het loof ook halveren om de groei te bevorderen.
    Berta

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Berta,
      Prei die je op hetzelfde plekje in de tuin laat staan, groeit gewoon goed door. Daar hoef je niets aan te doen, behalve dan water geven, wieden en oogsten. Loof halveren heeft hierbij geen zin. De preiplant heeft na halveren minder blad om zonne-energie op te vangen en zal daardoor minder snel groeien.

      Maar prei die verplant gaat worden kun je beter een extra behandeling geven. Anders staat de preiplant na het verplanten er maar “doods en zielig” bij. Zo kun je veel water geven voor het verplanten met een verplantbuis. Of voor het planten de worteltjes en bladeren van de preiplantjes inkorten. En voor het planten de plantjes even in water zetten.

      groetjes, Sjef

  11. Sienot j m zegt:

    Ik heb een vraag: Knoppen komen er in m’n prei. Wat heb ik verkeerd gedaan ?

  12. Pingback: 18) Growing early leek | sjefgardentips

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s