6) Wortelen zaaien in een voortje

wiwortel 1

In dit bericht staat algemene info:

  • Inleiding
  • A)# Beste zaaitijd voor zomerwortelen of winterwortelen.
  • B)# Welke grond geschikt is voor wortelen, zaaiafstand.
  • C)# Zaai wortelen naast uien (wortelvlieg en uienvlieg).
  • D)# Hoe je de grond goed losmaakt .
  • E)# Hoe je een zaaivoortje maakt.
  • F)# 7 manieren van wortels zaaien.
  • G)# Welke manier de beste is.
  • H)# Dun laagje tuingrond op het zaaisel strooien.
  • I)# Voortje afdekken tegen uitdrogen of wegspoelen.
  • J)# Winterwortelen uitdunnen.
  • K)# Info over de wortelvlieg op internet.
  • L)#  Winterwortel-oogst en bewaren.

.

Inleiding

wortel 15

Je kunt wortelen in een ondiep voortje of in een zaaibedje zaaien.

Redenen:

  • De grond in het voortje of het zaaibedje ligt lager en droogt daardoor minder snel uit. Daarom minder vaak gieten (richtlijn:  1 x per week gieten als het droog, warm weer is).
  • Je kunt de wortelplantjes water geven door in het voortje of in het zaaibedje te gieten. Naast het voortje of zaaibedje blijft de grond droog waardoor er daar minder gauw onkruid gaat groeien.
  • Het voortje of het bedje geeft aan waar de wortels zijn gezaaid. Je hoeft er geen stokjes of iets dergelijks bij te zetten.

.

  • Meer info over zomerwortels zaaien in tip   34    en   37  .  De zaadjes vallen één voor één uit een schuifvalbakje met 1 valbuisje.
    • Bij tip 34 vallen ze door matgaatjes op de vlakke grond en kunnen wegrollen.
    • Bij tip 37 vallen ze door matgaatjes (of liniaalgaatjes) in zaaikuiltjes en blijven daarin liggen.
  • Meer info over winterwortels zaaien in  tip  38  .
    • De zaadjes vallen één voor één uit een schuifvalbakje met 3 valbuisjes. Je kunt zo telkens 3 zaadjes (of 3 groepjes van 2 of 3 zaadjes) in een groepje zaaien. Een nylon koord met knoopjes geeft aan waar de zaden gezaaid moeten worden. Maar….je kunt ook “uit de losse hand”, dus zonder schuifvalbakje  bij elk knoopje een “dwars rijtje” of 2 groepjes zaadjes strooien.

Om gemakkelijk te zaaien kun je de werkwijze van tip    37   of    38    volgen.

.

A)# Zaaitijd

A1) Zomerwortelen. 

Zaai zomerwortelen volgens de gegevens op het zaadzakje. Voor hele vroege zomerwortels zie   tip 20  . Hierbij wordt in december, januari of februari binnenshuis in een zaaibakje (schuifkuipje) gezaaid. Na enkele weken (en bij niet vriezend weer) wordt de grondkluit met kleine zomerwortelplantjes onder een golfplaattunnel op (in) de tuingrond geschoven. Je kunt dit “worteltjes schuiven” enkele keren herhalen gedurende de winter of vroege lente.

Vanaf begin maart kun je elke week (of elke 2 weken of elke maand) een rijtje of een bedje zomerwortelen in de tuingrond zaaien. Zaai bij niet vriezend weer. Zaai in maart en april in de tuingrond onder een golfplaattunnel. Daarna kun je in de open tuingrond zaaien, dus niet onder een tunnel. In de late zomer kun je weer zomerwortels onder een tunnel in de tuingrond zaaien.

.

A2) Winterwortelen. 

Zaai in maart of april 1 kort rijtje winterwortelen. Vroeg gezaaide wortelen hebben (vaak) meer last van de wortelvlieg.

Zaai in mei (of ten laatste begin juni) de rest van de winterwortelen. Mijn ervaring is dat de laatst gezaaide winterwortelen de beste groente oplevert. Zie hieronder.

Deze winterwortels zijn in juni gezaaid en eind oktober geoogst. De wortels zijn gaaf. Er is geen aantasting van wortelvliegmade.  De wortels zijn iets kleiner, maar dat is niet zo erg. De hoop wortels ligt op stoeptegels van 30 x 30 cm.

.

Geschiedenis:  De winterwortelen die in maart en april waren gezaaid groeiden eerst goed. Maar in begin juni werd het blad geel en later bruin. Zie 2 wortelplantjes op de foto hieronder.

De wortels waren klein en waren aangevreten door de wortelvliegmade.  Terwijl er toch uienplanten rondom de wortelplanten stonden.

In juni zijn alle slechte wortelplanten uit de grond gehaald, de grond is los gemaakt en er is opnieuw winterwortelen gezaaid. Er is gezaaid in nieuwe rijen maar ook op plaatsen waar de oude wortels uitgetrokken zijn. Alle planten groeiden daarna goed en leverden goede winterwortels op. Zie de hoop wortelen op de foto hierboven.

.

B)# Grond en zaaisel

Wortels groeien het beste in diep losgemaakte grond. Is de grond te vast dan krijg je vertakte wortels. De wortelplanten groeien goed in grond die “vorig jaar bemest is”. Na de oogst van het vorige gewas is er nog genoeg voeding over. Dus geen verse mest voor het zaaien van wortelen. Je kunt wel compost in en door de grond mengen voor het zaaien van wortelen.

  • Voor winterwortelen kun je een voortje van ca 8 cm breed maken. De afstand tussen de groepjes in een voortje is bij winterwortels ca 10 cm.
  • Zomerwortels kun je ook in een voortje zaaien. De afstand tussen de zaadjes is dan ongeveer 2,5 tot 3 cm.
  • Maar nog beter kun je zomerwortels op een zaaibedje zaaien. Ook daar is de afstand tussen de zaadjes ongeveer 3 cm.

.

C)# Wortelvlieg en uienvlieg

Je kunt om en om een rij wortelen (W) zaaien naast een rij zaaiuien of plantuien  (U). Dus zo: W U W U W U W U……..

Hierdoor (mogelijk) iets minder last van uienvlieg en/of wortelvlieg. Je kunt ook een rij rode bietjes zaaien in plaats van een rij wortelen.

Als je zomerworteltjes op zaaibedjes zaait dan kun je naast de zaaibedjes een rij uien planten of zaaien.

.

D)# Grond losmaken

wortels los N

Span een stuk elastiek (of een nylon koord met knoopjes op vaste afstanden) om een recht rijtje wortelen te krijgen. Zie    tip 2)     nr 4 en 64 voor info over het elastiek of het koord. Maak een ondiep geultje met de schoffel.

Maak de grond diep los door een tuinschepje diep in de grond te steken en daarna het schepje + grond naar opzij (in de lengterichting van het voortje) te trekken. Steek daarna het schepje ca 5 cm verder (in het geultje) in de grond en doe hetzelfde. Ga door tot het eind van het geultje.  Daarna met het schepje de grond verdelen zodat er weer een geultje ontstaat.

Opmerking: je kunt de tuingrond ook los maken met een riek of een spade (schop). Dat gaat ook erg goed.

.

E)# Voortje maken

voor zaaien N1

Maak een voortje met een voortjesplankje of lege margarinekuipjes of een tuinschepje of iets dergelijks. Zie   tip 2   nr 2 voor info over zo’n voortjesplankje. Giet water in het voortje. Gebruik daarvoor een gieter met een fijne broes. Wacht met zaaien tot het water in de grond is gezakt.

Als je zomerwortels in een bedje wilt zaaien, dan staat in tip  37  hoe je dat doet.

.

F)# Zaaien

Je kunt op onderstaande manieren wortels zaaien:

  • Zaai “uit de losse hand”. Dun later uit.
  • Strooi de zaadjes in een wit bakje. Pak elk zaadje met een pincet en leg het in het voortje.  Als nodig, later uitdunnen.
  • Strooi de zaadjes in een wit bakje. Pak elk zaadje met de vochtig gemaakte punt van een cocktailprikkertje. Als nodig, later uitdunnen.
  • Zaai met een “zaaidoosje”, zie tip 3). Als nodig, later uitdunnen.
  • Gebruik een “zaadschuifbakje”, zie tip 3). Als nodig, later uitdunnen.
  • Zaai winterwortelen met een “schuifvalbakje” met 3 buisjes. Gebruik een nylon koord met knoopjes als afstandhulp. Zie tip  38  .
  • Zaai zomerwortelen met een “schuifvalbakje” met 1 buisje en een matje, een placemat met gaatjes of een zaailineaal. Zie tip   34    en 37  .

.

G)# Wat zaait het beste of het gemakkelijkste

G1) Winterwortelen

Winterwortelen in een voortje zaaien gaat gemakkelijk als je een nylon koord met knoopjes gebruikt (elke 10 cm een knoopje). Je kunt bij elk knoopje uit de losse hand een stel wortelzaadjes strooien.

Of, nog beter, zaai bij elk knoopje 2 groepjes met zaadjes. Zie de foto’s hierboven. De gele cirkels geven de groepjes aan. Later, na uitdunnen, kun je twee winterwortels per 10 cm groot laten groeien.

Je weet niet welke zaadjes uitkomen (en welke niet). Als je veel zaadjes zaait, dan zal er bij elk groepje 1 of meer wortelplantjes opkomen. Je moet later wel uitdunnen. Deze wijze van winterwortels zaaien vind ik het handigst.

Zaaien met het schuifvalbakje met 3 buisjes, zoals beschreven in tip    38   gaat langzamer dan uit de losse hand. Met dit bakje kun je enkele zaadjes per zaaiplekje zaaien, dus later minder uitdunnen nodig. Maar bij sommige zaaiplekjes kunnen geen plantjes zijn opgekomen (daar zijn dan geen zaden ontkiemd). Dan kun je wortelplantjes van “volle” groepjes overplanten (maar dit is niet zo gemakkelijk).

Mijn ervaring: bij elk knoopje 2 groepjes winterwortelen “uit de losse hand” zaaien is het gemakkelijkst.

.

G2) Zomerworteltjes

Zomerwortelen zaaien gaat erg handig met een schuifvalbakje met 1 buisje.

.

Gebruik een zaaistokje en een matje of liniaal of een placemat met gaatjes om vóór het zaaien zaaikuiltjes in de grond te maken. Zoals beschreven in tip   37    .

Zaai je op elk zaaiplekje 3 zomerwortelzaadjes, dan komen er 0,1,2 of 3 wortelplantjes op. Later moet je meestal uitdunnen.

Zaaien met een schuifvalbakje met 1 buisje gaat veel sneller en gemakkelijker dan met een pincet of vochtig cocktailprikkertje de zaadjes oppakken. Zaaien uit de losse hand of met het zaaidoosje gaat ook wel, maar is toch niet zo handig. Ik vind zaaien met schuifvalbakje de handigste werkwijze.

.

H)# Grond opstrooien (zaaivoortje)

wortel grond op N

Schuif op een leeg plekje in de tuin wat droge grond opzij. Schep daar wat vochtige tuingrond, verkruimel de tuingrond en strooi deze op de zaadjes in het voortje.

Of doe wat losse vochtige grond in een plastic bloempotje met gaatjes in de bodem. Houd het bloempotje boven het voortje. Strooi de grond op de zaden door het bloempotje te schudden. Het laagje opgestrooide grond moet ongeveer 1/2 tot 1 cm dik worden. De zaadjes kunnen nu ontkiemen onder gunstige omstandigheden (op vochtige grond en afgedekt met luchtige grond).

Als je zomerwortels in een bedje wilt zaaien, dan staat in tip  37  hoe je dat doet.

.

I)# Afdekken

I1) Afdekken na het zaaien

Als het erg droog weer is na het zaaien kan de grond in het voortje uitdrogen en dan stopt het kiemen. Valt er veel (slag)regen na het zaaien dan slaat de grond boven de zaadjes dicht. Of de zaadjes kunnen wegspoelen.

  • Je kunt na het zaaien het voortje bedekken met planken of kleine stukken golfplaat of zoiets.
  • Leg de bedekking op smalle latjes. Zo blijft de voor erg luchtig. Dat is goed bij vochtig weer na het zaaien.
  • Leg stenen op tegen wegwaaien.

  • Of leg de planken of stukken plaat gewoon op de tuingrond over het voortje (van rand naar rand). Doe dit bij warm en/of droog weer.
  • Schuif of strooi wat tuingrond tegen en op de zijkant van de golfplaatjes of planken. Zo maak je de openingen en spleten dicht. Hierdoor droogt het zaad en de grond in het voortje niet zo snel uit. Dat is beter.
  • Met grond op hoeft je meestal geen stenen op te leggen tegen wegwaaien.

  • Haal de planken of platen weg zodra de meeste plantjes op zijn gekomen.
  • Daarna af en toe in het voortje gieten bij droog weer.

  • Op een zaaibedje kun je een stapplank leggen als afdekking.
  • Haal de plank weg zodra de meeste plantjes op zijn gekomen.
  • Daarna af en toe in het voortje gieten bij droog weer.

.

I2) Afdekken na het bijzaaien

  • Als je winterwortelen bijzaait op plekken waar geen planten zijn opgekomen;
    • zaai de wortelzaadjes op vochtige losse tuingrond,
    • strooi een laagje vochtige tuingrondgrond op de zaadjes,
    • zet plastic bloempotjes op de opgestrooide grond op de zaaiplekjes,
    • schuif tuingrond tegen de bloempotjes (zijkant) tegen het wegwaaien,
    • haal de potjes weg als de plantjes zijn opgekomen.

.

J)# Wortelen uitdunnen

J1) Winterwortelen

Als je winterwortels zaait zoals bij G1) is beschreven, dan krijg je om de 10 cm twee groepjes met wortelplantjes (of 1 groepje als veel zaadjes niet opkwamen). Tussen de groepjes is een paar cm.

  • Dun uit als de winterwortelplantjes ongeveer 5 tot 10 cm hoog zijn.
  • Trek dan per groepje de kleinste plantjes uit de grond. Of knip de kleinste plantjes vlak boven de grond af met een schaartje.
  • Dun uit tot er nog 1 (groot) wortelplantje per groepje over is. Hierna is er een voortje met om de 10 cm twee grote wortelplantjes. (Of 1 plantje als maar 1 groepje is opgekomen).
  • Giet de wortelplantjes vlak na het uitdunnen.

Laat de plantjes groot groeien. Twee winterwortelplantjes die enkele cm van elkaar groeien zullen elkaar niet “storen” en in oktober twee grote winterwortelen opleveren. Bij 1 plantje (per 10 cm voortje) kun je een nog grotere winterwortel oogsten.

.

J2) Zomerwortelen

Bij zomerwortelen (als je 2 of 3 zaadjes per zaaiplekje hebt gezaaid) moet je meestal ook uitdunnen. Laat per zaaiplekje 1 plantje opgroeien.

.

K)# Wortelvlieg

Op   Mergenmetz    staat een artikel over wortelvliegen; kenmerken, levensfase, bestrijding.

.

L)# Winterwortel oogst en bewaren

wiwortel 1Oogst van 3 rijen (elk 4 meter lang) winterwortelen in de volkstuin. Eén hoop grote winterwortelen en één plastic bakje met kleine wortelen. Bij elkaar 16 kilogram. De winterwortelen waren in mei gezaaid. De hoop wortels ligt op stoeptegels van 30 x 30 cm.

wiwortel 2

Bewaar de grote winterwortelen in (plastic Curver) boxen in droog (tuin)zand. Laag zand, laag wortelen, laag zand, laag wortelen enzovoort. Doe de wortelen die “over zijn” in een kleine emmer, de kleine wortelen in een bakje.

Zie ook hoofdstuk F)#  bij tip   15) Bewaartips       .

wiwortel 3

Strooi droog zand over en tussen de wortelen.

wiwortel 4

Leg deksels op de Curver boxen. Een bloempotschotel op de emmer en een deksel of andere bak op het bakje met kleine wortelen. Afdekken is nodig om katten tegen te houden die in het losse zand willen gaan ……..

Bewaar de bakken met wortelen onder een afdak of in een koele schuur of koele garage. Als er (strenge) vorst wordt verwacht, zet dan de buiten bewaarde wortelen binnen. Na de vorst weer buiten zetten.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in wortelen. Bookmark de permalink .

9 reacties op 6) Wortelen zaaien in een voortje

  1. Pingback: Een verrassende website : de moestuintips van Sjef » GroentenInfo

  2. Jan zegt:

    Hallo Sjef,
    Ik wil het volgend jaar ook jou op manier doen, wat voor zaad gebruik jij voor de hele vroege wortelen.

    Ik vind jou artikelen heel interresant, en ik lees ze graag.

    Groet Jan

    • sjeftuintips zegt:

      Hoi jan, Bedankt
      Voor zomerwortelen gebruik ik “Amsterdamse bak”. Ik gebruik dit ras bij elke teelt.
      Voor winterwortelen gebruik ik Berlikumer.
      In 2012 had ik van eind maart tot half april winterwortels gezaaid. Deze kwamen goed op, maar later werden bij veel wortelplanten de bladeren geel en gingen veel planten dood. Waarschijnlijk ook door het natte koude weer van mei/juni. Ik heb daarna in begin juni nog winterwortels gezaaid. Goed groeiende wortels, iets dunner dan anders.
      Geleerd: je kunt beter het zaaien spreiden, dus in maart, april en mei winterwortelen zaaien. Ga ik volgend jaar zeker doen.

      Laatst heb ik bij erg heet en droog weer zomerwortels in een groepje van ca 30 x 40 cm gezaaid. Ik heb daarna het zaaisel afgedekt met een wit dienblad “op de kop”. Na ca 15 dagen waren zowat alle zaadjes ontkiemd en stonden er heel veel wortelplantjes. Daarna heb ik enkele dagen het dienblad schuin ernaast gezet om schaduw te maken. Dit gaat erg goed en ik ga het bij deze tip bijvoegen.

      Groetjes, Sjef

  3. J Koehoorn zegt:

    Zijn er ook middelen tegen de wortelvlieg?

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Mijnheer of mevrouw Koehoorn.
      Er is fijn gaas of doek dat je over de wortelplanten kunt spannen. Zo kan de wortelvlieg niet bij de planten komen. Op het internet is hier veel over te vinden, bijvoorbeeld hier:
      http://www.mergenmetz.nl/sf.mcgi?5924 Of zoek via Google naar wortelvlieg gaas .
      En er zijn bestrijdingsmiddelen (vergift) te koop. Maar dan kun je volgens mij net zo goed wortels in de winkel kopen.
      groetjes, Sjef

  4. Nel zegt:

    Goedemorgen Sjef,
    Via een link van Eetbaar Nijmegen ben ik bij jou terecht gekomen. Ik denk dat ik als beginnend moestuinier veel baat zal hebben van jouw adviezen en duidelijke, uitgebreide instructies met foto’s. Ik hoop dat je blijft communiceren.
    Ik wil sommige instructies uitprinten. Kan dat op een gemakkelijke manier?
    Groet, Nel

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Nel,
      Ja, hoor dat gaat erg gemakkelijk. Ik heb zojuist geprobeerd hoe dat moet. Hieronder staat hoe:
      Je kunt op “Sjeftuintips” tekst en foto’s selecteren, zoals je dat ook met andere programma’s doet (linker muisknop indrukken bij begin van het te kopiëren stuk, ingedrukte muis enkele regels naar onder bewegen, muis niet meer indrukken, naar beneden scrollen tot zover je wil, met shift ingedrukt linker muisknop indrukken). In blauw is dan het geselecteerde gedeelte te zien. Dan Ctrl C intypen (kopiëren). In een nieuw document, bv een Word document, Ctrl V intypen (plakken). Dan staat daar alle tekst en foto’s. Dit gaat super goed.
      Daarna kun je het nieuwe (Word) document bewaren of uitprinten enzovoort.
      Groetjes en veel tuinplezier,
      Sjef

  5. Ludo zegt:

    Sjef, ik heb eens gelezen van soda korrels mee te zaaien in de rij.
    Heb jij hier ervaring mee ?

    • sjeftuintips zegt:

      Hallo Ludo,
      Voor mij is dit helemaal nieuw. Op “Moestuinforum” staan enkele reacties. Op Plantaardig.com lees ik “soda rondom knolselderieplanten strooien tegen ziekten”. Bij “www.angel-wings.nl/soda” de tip om “soda te vermengen met wortelzaad en dan zaaien, voor puntgave wortels”.
      Misschien dat de eitjes of de maden van de wortelvlieg door soda in de grond dood gaan.
      groetjes, Sjef

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.